________________
आगम
(०५)
भाग-1 "भगवती'- अगसूत्र-५ (मूलं+वृत्ति:) भाग-१
शतक [१], वर्ग H, अंतर्-शतक H, उद्देशक [२], मूलं [२४-२७] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र[०५] अंगसूत्र[०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत
श्रीभग
सूत्रांक
[२४-२७]
गाथा
दीप अनुक्रम [३१-३४]
| इममि समयंमि । ते ठितिकालस्संतो जम्हा सब्वे खविअंति ॥५॥" 'सब्वत्थोवे असुष्ण'त्ति, नारकाणामुत्पादोद्वर्तनाविरहकालस्यो| त्कर्षतोऽपि १२ मुहूर्तप्रमाणत्वात् , 'मिस्सकाले अणंतगुण'त्ति मिश्राख्यो विवक्षितनारकजीवनिर्लेपनाकालोऽशून्यकालापेक्षया | अनन्तगुणः स्यात्, यतोऽसौ नारकेतरभवेष्वागमनगमनकालः, स च त्रसवनस्पत्यादिस्थितिकालमिश्रितः सन्ननन्तगुणः स्यात् , वनस्पत्यादिगमनागमनानामनन्तत्वात् , स च नारकनिर्लेपकालो वनस्पतिस्थितेरनन्तभागे वर्त्तते, उक्तं च--'थोवो असुन्न-IN कालो सो उकोसेण बारसमुहुत्तो। तत्तो य अणंतगुणो मीसो निल्लेवणाकालो ॥६॥ आगमणगमणकालो तसाइतरुमीसिओ अणंतगुणो। अह निल्लेवणकालो अर्णतभागे वणद्धाए ॥७" 'सुण्णकाले अणंतगुणे'ति सर्वेषां विवक्षितनारकजीवानां प्रायो। वनस्पतिष्वनन्तानन्तकालावस्थानात , एतदेव बनस्पतिप्वनन्तकालावस्थानं नारकभवान्तरकाल उत्कृष्टो देशितः समये, उक्तं च-11
"सुण्णो य अर्णतगुणो सो पुण पायं वणस्सइगयाणं । एयं चेव य नारयभवंतरं देसियं जेहूँ ॥८॥"ति, 'तिरिक्वजोणियाणं | | सव्वत्थोवे'त्ति, स चान्तर्मुहूर्त्तः, अयं यद्यपि सामान्येन तिरश्चामुक्तस्तथापि विकलेन्द्रियसम्मच्छिमानामवसेयः, तेषामेवान्तर्मुहूर्त्त| विरहकालस्योक्तत्वात् , यदाह-'मिनमुहुनो विगलिंदिएसु समुच्छिमेसुवि स एवं" एकेन्द्रियाणां उद्वत्तनोपपातविरहाभावेन शून्यकालाभाव एव, आह-"एगो असंखभागो बइ उव्वदृणोववायम्मि | एगनिगोए निचं एवं सेसेसुवि स एव ।।९।।" पृथिव्यादिषु | पुन:-"अणुसमयमसंखिजा एगिदिय इंति य चयंति'तिवचनाद्विरहाभावः, मिस्सकालोऽणतगुणो नारकवत् , शून्यकालस्तु तिरश्चा नास्त्येव, यतो वार्त्तमानिकसाधारणवनस्पतीनां तत उद्धृत्तानां स्थानमन्यन्नास्ति, 'मणुस्सदेवा जहा णेरड्या तेषामशून्यकालस्य द्वाद-10॥१७॥ शमुहूर्तप्रमाणत्वात् , आह च-"एवं नरामराणवि तिरियाणं णवरि गस्थि सुष्णद्धा। जं निग्गायाण तेसिं भायणमणं तओ नत्थि
~47~