________________
आगम
(०५)
भाग-1 "भगवती'- अगसूत्र-५ (मूलं वृत्ति:) भाग-१
शतक [१], वर्ग B, अंतर्-शतक H. उद्देशक [१], मूलं [१५-१७] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र[०५] अंगसूत्रा०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत सूत्रांक [१५-१७]
उद्देशन
सूत्रम्
दीप अनुक्रम [२०-२३]
श्रीभग- घाणेन्द्रियं, चतुरिन्द्रियाणां चक्षुरधिकं, एतन्नानात्वं ज्ञेयं, पञ्चेन्द्रियतिरश्चां स्थिति जघन्यतोऽर्तमुहूर्ता उत्कृष्टतखिपल्योपमा च भणिबती
वा उच्छ्रासो विमात्रया वाच्यः, 'छभत्तस्स'त्ति तद्देवकुरुत्तरकुरुतियक्षु लभ्यते, मनुष्यरात्रे 'अहमभत्तस्स'त्ति देवकुर्वादिमिथुनकनरानाश्रित्य ज्ञेयमिति, 'वाणमंतराण'ति व्यन्तराणां स्थितौ नानात्वं, स्थितेरवशेष प्रागुक्तमाहारादि वस्तु यथा नागकुमाराणां, व्यन्त-| राणां नागकुमाराणां च प्रायः साधात् , तत्र व्यन्तरस्थितिर्जघन्येन दश वर्षसहस्राणि उत्कषण तु पल्योपममिति, 'जोइसियाणं ति तत्र ज्योतिष्कस्थितिर्जघन्येन पल्योपमाष्टभागः, उत्कर्षेण वर्षलक्षाधिकं पल्योपमं, 'उस्सासोति उच्छासश्च तेषां 'जहण्णेणं'ति पृथक्त्वं द्विप्रभृतिरानवभ्यः, तत्र यत् जघन्य मुहूर्तपृथक्त्वं तड्वित्रा मुहूर्ताः, उत्कृष्टं तदष्टौ नव च, आहारस्तथैव ज्ञेया, 'वेमाणि'त्ति वैमा|निकाना 'ओहिय'त्ति औधिकी सामान्या, सा च पल्योपमादिका त्रयस्त्रिंशत्सागरोपमान्ता, जघन्यमुच्यासप्रमाणं जघन्यस्थितिमाकदेवान् इतरतूत्कृष्टस्थितिकदेवांचाश्रित्य ज्ञेयं, अत्र गाथा 'जस्स जइ सागराई तस्स ठिई तत्तिएहिं पक्रोहिं । ऊसासो देवाणं वाससहस्सेहिं आहारो ॥१॥ ग्रन्थेनैवं चतुर्विंशतिदंडा उक्ताः, एवमुक्ता नारकादिकर्मवक्तव्यता, सा आरंभपूर्विका इत्यारंभनिरुपणायाह
जीवाणं भंते किमायारंभत्ति(१७स.)आरंभो-जीवोपघात,तत्र आत्मानं आत्मना वा स्वयमारभन्ते इत्यात्मारंभाः परमारभन्ते | परेण बांऽऽरंभयन्तीति परारंभाः तदुभय-आत्मपररूपंतदुभयेन वाऽऽरभन्ते इति तदुभयारंभाः,आत्मपरोभयारंभवर्जितास्त्वनारंभाः | इति प्रश्नाः ४, नवरं अस्तिशब्दस्याव्ययत्वेन बहुत्वार्थत्वादस्ति-विद्यन्ते सन्तीत्यर्थः, 'एगइय'त्ति एककाः-एके केचन जीवाः। कदाचिदात्मारंभाः कदाचित् परारंभाः कदाचिदुभयारंभाः, एते एव नोऽनारंभाः, भिन्नार्थत्वं स्वेवम्-एके जीवा असंयताः आत्मा-|| रंभाः परारंभा वा इति, 'से केणड्डेणं'ति अथ केन कारणेन ?, 'दुविहा पण्णत्त'त्ति मयाऽन्यैश्च केवलिभिः, अनेन सर्वसर्वविदा
SHAPATHOSTERIODETAPAITHIDIHORDPRADHAADHARPOSES
॥१०॥
... 'आरंभ' विषयक निरूपणं
~33.
