________________
आगम
(०५)
भाग-1 "भगवती'- अगसूत्र-५ (मूलं वृत्ति:) भाग-१
शतक [५], वर्ग, अंतर्-शतक H, उद्देशक [९], मूलं [२२२-२२७] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्रा०५] अंगसूत्रा०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत
सूत्रांक
[२२२२२७]
दीप
अनुक्रम
श्रीभग 'इहं तेसिं'ति इह-मनुष्यक्षेत्रे तेषां समयादीनां मान-परिमाणं,आदित्यगतिसमभिव्यङ्गयत्वात् ,तस्या आदित्यगतेश्च मनुष्यक्षेत्र शतके लघुवृत्तौ । एव भावात् , नरकादौ त्वभावादिति, 'इहं तेसिं पमाणं'ति इह-मनुष्यक्षेत्रे समयादीनां प्रमाण-प्रकृष्टं मानं, सूक्ष्ममानमि-TAR उद्देशः
त्यर्थः, तत्र मुहर्तस्तावन्मानं, तदपेक्षया लवः सूक्ष्मत्वात् प्रमाणं, तदपेक्षया स्तोकः प्रमाणं लवस्तु मानमित्येवं नेयं यावत्समय Bइति, ततश्च 'इहं तेसिमित्यादि इह-मर्त्यलोके मनुजैस्तेषां समयादीनां सम्बन्धि एवं वक्ष्यमाणं स्वरूपं समयत्वाद्येव ज्ञायते,
तद्यथा-'समयाइ वा' इत्यादि, इह च समयक्षेत्राबहिर्वर्तिनां समयाद्यज्ञानमवसेयं, तत्र समयादिकालस्याभावेन तद्व्यवहाराभावात् , तथा पश्चेन्द्रियतिर्यञ्चो भवनपतिव्यन्तरज्योतिष्काश्च यद्यपि केचन मनुष्यक्षेत्रेऽपि सन्ति,तथापि तेऽल्पाः प्रायस्तदव्यवहारिणश्च इतरे तु बहव इति तदपेक्षया ते न जानन्तीत्युच्यते, इति कालनिरूपणाधिकाराद् रात्रिंदिवलक्षणकालविशेषनिरूपणार्थमि-| दमाह-'तेणं कालेण'मित्यादि (सू० २२५) 'असंखिज्जे' असङ्ख्यातप्रदेशात्मकत्वात् , लोके चतुर्दशरज्ज्वात्मके क्षेत्रलोके आधारभूते 'अणंतराइंदिय'त्ति अनन्तपरिमाणानि रात्रिंदिवानि-अहोरात्राणि 'उप्पजिंसुत्ति उत्पन्नानि उत्पद्यन्ते उत्पत्स्यन्ते ।
वा, पृच्छतामयमभिप्रायो-यदि नामासङ्ख्यातो लोकस्तदा कथमनन्तानि तत्र भवितुमर्हन्ति ?, अल्पत्वादाधारस्य महत्त्वाच्चाधेयवास्येति. तथा 'परित्ता राईदिय'त्ति परीतानि-नियतपरिमाणानि, नानन्तानि, इहाप्ययमभिप्रायो-यवनन्तानि तदा कथं परीजातानीति विरोधः, अत्र 'हन्ते' त्याद्युत्तरं, अत्रायमभिप्रायः-असङ्ख्यातप्रदेशेऽपि लोके अनन्ता जीवा बर्तन्ते, तथाविधस्वरूप| त्वाद् , एकत्राश्रये सहस्रादिसङ्ख्यप्रदीपप्रभा इव, ते चैकत्रैव समयादिके कालेऽनन्ता उत्पद्यन्ते विनश्यन्ति च, स च समयादि-IT कालस्तेषु साधारणशरीरावस्थायामनन्तेषु प्रत्येकशरीरावस्थायां च परीनेषु प्रत्येकं वर्त्तते, तस्थितिलक्षणपर्यायरूपत्वात् तस्य, तथा
[२६४
२७१]
~177
