________________
आगम
(०५)
भाग-1 "भगवती'- अगसूत्र-५ (मूलं वृत्ति:) भाग-१
शतक [५], वर्ग, अंतर्-शतक H, उद्देशक [८], मूलं [२२०-२२१] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्रा०५] अंगसूत्र[०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत
सूत्रांक
श्रीभग लघुवृत्ती
[२२०२२१]
दीप
अनुक्रम [२६२२६३]
पचया इत्यर्थः, युगपदुत्पादोद्वर्तनाभ्यां वृद्धिहानिभावात् , शेषभङ्गेषु ते न सम्भवन्ति,प्रत्येकमुत्पादोद्वर्तनयोस्तद्विरहस्य वा भावात् , ५ शतके 'अवडिएहिति अत्र प्राकृतत्वात् तृतीयार्थे सप्तमी बाच्या, कथं ?, निरुपचयनिरपचयनिरपचयेषु 'वतीकालो भाणियब्वो H९ उद्देशः | विरहकालो बाच्यः । पञ्चमशतेऽष्टमः ॥
'जहा एयणुद्देसए'त्ति (सू०२२२) एजनोद्देशकोऽस्यैव पञ्चमशतस्य सप्तमः, तत्र पञ्चेन्द्रियतिर्यग्वक्तव्यता, 'टका कूडा सेला | सिहरी'त्यादिका योक्ता सेह भणितव्या, अत्रोत्तरम्-'पुढवीवि नगर'मिति पृथिव्यादिसमुदायो राजगृहं, न पृथिव्यादिसमुदायाहते राजगृहशब्दप्रवृत्तिः, 'पुढवी जीवा इय अजीवाइय'त्ति जीवाजीवखभावं राजगृहमिति प्रतीतं, ततश्च विवक्षिता । पृथिवी सचेतनाचेतनत्वेन जीवाश्राजीवावेति राजगृहमिति प्रोच्यते, 'दिवा सुभ'त्ति (सू० २२३) दिवा-दिवसे शुभाः पुद्गलाः| स्युः, किमुक्तं भवति :-शुभः पुद्गलपरिणामः, स चार्ककरसम्पर्कात् , रत्ति'ति रात्रौ, नेरइयाणं असुभपुग्गल'त्ति तत्क्षेत्रस्य पुद्गलशुभतानिमित्तभूतरविकरादिप्रकाशकवस्तुवर्जितत्वात् 'असुरकुमाराणं सुभा पोग्गल'त्ति तदाश्रयादीनां भाखरत्वात् 'पुढविकाइय'त्ति पृथ्वीकायिकादयस्वीन्द्रियान्ता यथा नैरयिका उक्ताः तथा वाच्याः, एषां नास्त्युद्योतस्तमित्रं चास्ति, पुद्गलानामशुभत्वात् , इह चेयं भावना-एतत्क्षेत्रे रविकरसम्पर्के सत्यपि एपां चक्षुरिन्द्रियाभावेन दृश्यवस्तुनो दर्शनाभावात् | शुभपुद्गलकार्याकरणेनाशुभपुद्गला लभ्यन्ते, ततश्चैषामन्धकारमेवेति, 'चउरिदियाणं सुभासुभ'त्ति एषां चक्षुःसद्भावेन | | रविकरादिसद्भावेन दृश्यार्थावबोधहेतुत्वात् शुभाः पुद्गलाः, रविकरायभावे त्वर्थावबोधाजनकत्वादशुभाः, 'तत्थ गया णति (सू० २२४) नरकस्थितैः, षष्ठयास्तृतीयार्थत्वादेव, 'पण्णायइत्ति एवं प्रज्ञायते, इदं विज्ञायते, 'समयाइवा' समया इति वा |
~1764
