________________
आगम
(०५)
भाग-1 "भगवती'- अगसूत्र-५ (मूलं वृत्ति:) भाग-१
शतक [५], वर्ग, अंतर्-शतक H, उद्देशक [८], मूलं [२२०-२२१] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्र[०५] अंगसूत्रा०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत
सूत्रांक
[२२०२२१]
दीप
अनुक्रम [२६२२६३]
श्रीभग० मा अणंत'त्ति तत्परिमाणज्ञापनपरं तत्स्वरूपाभिधानं, अथ द्रव्यतोऽप्रदेशस्य क्षेत्राद्याश्रित्याप्रदेशादित्वं निरूपयन्नाह-'जे इन्दओ५ शतके लघुवृत्तौ च अप्पएसे'त्ति द्रव्यतोऽप्रदेशः परमाणुः, स च क्षेत्रतो नियमादप्रदेशो, एस्मादसौ क्षेत्रस्यैकत्रैव प्रदेशेऽवगाहते, प्रदेशद्वयाद्यवगाहे
तु उद्देशः | तस्य अप्रदेशत्वमेव न स्यात , कालतस्तु यद्यसावेकसमयस्थितिकस्तदाऽप्रदेशः, अनेकसमयस्थितिकस्तु सप्रदेश इति, भावतः पुनर्य-18 येकगुणकालकादिस्तदाऽप्रदेशः, अनेकगुणकालकादिस्तु सप्रदेश इति, निरूपितो द्रव्यतोऽप्रदेशः, अथ क्षेत्रतोऽप्रदेशं निरूपयन्नाह-18 'जे खेत्तओ अपएस'त्ति यः क्षेत्रतोऽप्रदेशः स द्रव्यतः स्यात् सप्रदेशः, द्वथाणुकादेरपि एकप्रदेशावगाहित्वात् , स्यादप्रदेशः परमाणोरप्येकप्रदेशावगाहित्वात , कालतो 'भयणाए'त्ति क्षेत्रतोऽप्रदेशो यः स कालतो भजनया अप्रदेशादिर्वाच्यः, तथाहि-एक- प्रदेशावगाढ एकसमयस्थितिकत्वादप्रदेशोऽपि स्याद् अनेकसमयस्थितिकत्वात् सप्रदेशोऽपि स्यादिति, 'भावओ भयणाए'ति क्षेत्रतोपदेशो योऽसावेकगुणकालकत्वादिनाऽप्रदेशोऽपि स्यादनेकगुणकालकत्यादिना सप्रदेशोऽपि स्यादिति । अथ कालापदेशं भावाप्रदेशं च निरूपयन्नाह-'जहा खेत्तओ एवं कालओ भावओति यथा क्षेत्रतोऽप्रदेश उक्तः, एवं कालतो भावतधासौ वाच्यः, | तथाहि-'जे कालओ अप्पएसे से दब्बओ सिय सपएसे सिय अपएसे' एवं क्षेत्रतो भावतच, तथा 'जे भावओ अपएसे से दब्बओ। सिय सपएसे सिय अपएसे,' एवं क्षेत्रतः कालतश्चेति, उक्तोऽप्रदेशः । अथ सप्रदेशमाह-'जे दब्बओ सप्पएसे'ति, अयमों-15 यो द्रव्यतो द्वथायणुकादित्वेन सप्रदेशः स क्षेत्रतः स्यात्सपदेशो धादिप्रदेशो धादिप्रदेशावगाहित्वात , स्यादपदेश एवं एक-। प्रदेशावगाहित्वात् ,एवं कालतो भावतथेति,तथा यः क्षेत्रतः सप्रदेशो द्वयादिपदेशावगाहित्वात् स द्रव्यतः सप्रदेश एव,द्रव्यतोऽम-ITMeen देशस्य द्वयादिप्रदेशावगाहासम्भात् , कालतो भावतश्चासौ द्वेधापि स्यादिति, तथा यः कालतः सप्रदेशः स द्रव्यतः क्षेत्रतो भावतश्च |
~173~
