________________
आगम
(०५)
भाग-1 "भगवती'- अगसूत्र-५ (मूलं वृत्ति:) भाग-१
शतक [५], वर्ग, अंतर्-शतक H, उद्देशक [८], मूलं [२२०-२२१] पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधिता मुनि दीपरत्नसागरेण संकलिता आगमसूत्रा०५] अंगसूत्रा०५] भगवती मूलं एवं दानशेखरसूरिरचिता वृत्ति:
प्रत
सूत्रांक
श्रीभग
५शतक
लघुवृत्ती
८ उद्देशः
[२२०२२१]
दीप
अनुक्रम [२६२२६३]
| द्विधापि स्यात् , तथा यो भावतः सप्रदेशः, स द्रव्यक्षेत्रकालैर्द्विधाऽपि स्यादिति सप्रदेशमूत्राणां भावार्थ इति । अथषां सप्रदेशानां द्रव्याणामल्पबहुत्वविभागमाह-'एएसि गंति इत्यादि सूत्रसिद्धं, यदाहुवृद्धाः-'वोच्छं अप्पाबहुयं दबक्खेत्तद्धभावओ वावि । अपएससप्पएसाण पोग्गलाणं समासेणं |शा दब्वेणं परमाणू खेचेणेगप्पएसमोगाढो । कालेण एगसमया अपएसा पुग्गला हुंति [॥२।भावेण अप्पएसा एगगुणा जे हवंति बनाई । वर्णादिभिरिति, तेचिय थोबा जं पुण बाहालं पापसो दग्ये ॥३।। द्रव्ये प्रायो | द्वथादिगुणाश्चानन्तगुणान्ताः कालकत्वादयः स्युः, एकगुणकालकादयस्त्वल्पा इति विस्तरतो बृहद्वृत्ती प्रोक्तमस्ति तदत्र ग्रन्थगौरवभयान लिखितं, जीवा बर्द्धन्ते हीयन्ते अवस्थिताः?, (सू०२२१) गौतम! अवस्थिताः, 'नेरइया णं ति 'अवडिया जहण्णेणमेगसमयं उक्कोसेणं चउवीसई मुहुत्त'त्ति,कथं ?, सप्तस्वपि पृथिवीषु द्वादश मुहू न यावन्न कोऽप्युत्पद्यते उद्ध-1 चैते च, उत्कृष्टतो विरहकालस्यैवंरूपत्वात् , अन्येषु पुनद्वादशसु मुहुत्तषु यावन्त उत्पद्यन्ते तावन्त एवोद्वन्त इत्येवं चतुर्विंशति यावन्नारकाणामेकपरिमाणत्वादवस्थितत्वं, वृद्धिहान्योरभाव इत्यर्थः, एवं रखप्रभादिषु य उत्पादोद्वर्तनाविरहकालचतुर्विशतिमुहPा दिको व्युत्क्रान्तिपदेऽभिहितः स तत्र तुल्यस्य समसङ्ख्यानामुत्पादोद्वर्तनाकालस्य मीलनात द्विगुणितः सन्नवस्थितकालोऽष्ट|चत्वारिंशन्मह दिकः सत्रोक्तः स्यात् , विरहकालच प्रतिपदमवस्थानकालार्द्धभूतः खयमभ्यूयः, 'एगिंदिया वति' तेषु विरहामावेsपि बहुतराणामुत्पादादल्पतराणां चोद्वर्त्तनात् , 'हायंति'त्ति बहुतराणामुद्वर्त्तनात् अल्पतराणां चोत्पादात, 'अवडिय'त्ति तुल्यानामुत्पादादुद्वर्तनाचेति, एतेहिं तिहिवि'त्ति एतेषु त्रिष्वपि एकेन्द्रियवृद्धयादिषु आवलिकासख्येयो भागः, ततः परं यथा-In योगं वृद्ध्यादेरभावात् , 'दो अंतोमुहुत्त'त्ति एकमन्तर्मुहूर्त विरहकालः द्वितीयं तु समानानामुत्पादोद्वर्तनकालः, सङ्ख्येया मासाः
~174
