________________
आगम (४५)
[भाग-३९] "अनुयोगद्वार"-चूलिकासूत्र-२ (मूलं+वृत्ति:)
................ मूलं [१३३] / गाथा ||९२...|| ......... पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधित: मुनि दीपरत्नसागरेण संकलित...आगमसूत्र-[४५], चूलिकासूत्र-२] अनुयोगद्वार मूलं एवं हेमचन्द्रसूरि-रचिता वृत्ति:
प्रत
सूत्रांक
[१३३]
गाथा: ||--||
दीप अनुक्रम [२५३-२५६]
प्रमाणं मानप्रमाणं घान्यविषयं मानप्रमाणं धान्यमानप्रमाणं, तच्च 'दो असईओं इत्यादि, अश्नुते तत्मभवत्वेन समस्तधान्यमानानि व्यामोतीत्यसतिः-अवाङ्मुखहस्ततलरूपा, तत्परिच्छिन्नं धान्यमपि तथोच्यते, तद्येन निष्पन्ना नावाकारताग्यवस्थापितमाञ्जलकरतलरूपा प्रसूतिः, द्वे च प्रसूती सेतिका, सा च नेह प्रसिद्धा गृह्यते, मागधदेशमसिदस्यैवान मानस्य प्रतिपिपादयिषितत्वाद्, अत इयं तत्पसिद्धा काचिदवगन्तब्या, चतस्रः सेतिकाः कुडवा, ते चरखारः प्रस्था, अमी चत्वार आढक इत्यादि सूत्रसिद्धमेच, याचदष्टभिराढकशतैर्निवृत्तो वाहः, अत्राह शिष्यः-एतेनासत्यादिना धान्यमानप्रमाणेन किं प्रयोजनं-किमनेन विधी
यते इत्यर्थः, अत्रोत्तरं, एतेन धान्यमानप्रमाणेन 'मुक्तोलीमुखेनुरालिन्दापचारिसंश्रितानां मुक्तोल्याद्याधा& रगतानां धान्यानां धान्यस्य-पन्मानम् इयत्तालक्षणं तदेव प्रमाणं तस्य निवृत्ति-सिद्धिस्तस्या लक्षण-परि-1
ज्ञानं भवति, एतावत्र धान्यमस्तीति परिज्ञानं भवतीत्यर्थः, तत्र मुक्तोली-मोहा[दा अध उपरि च सङ्कीर्णा यामध्ये त्वीषद्विशाला कोष्टिका, मुखं गच्या उपरि यद्दीयते, सुम्बादिव्यूतं ढश्चनकादि तदिदूरं, आलिन्दक-13
कुण्डुल्कम् अपचारि-दीर्घतरधान्यकोष्ठाकारविशेषः। रसमानप्रमाणमाह-से किं तमित्यादि, रसो-मद्यादिस्तद्विषयं मानमेव प्रमाणं रसमानप्रमाणं, किमित्याह-धान्यमानप्रमाणात् सेतिकादेश्चतुर्भागविवर्जितंचतुर्भागाधिकम् अभ्यन्तरशिखायुक्तं यद् रसमानं विधीयते-क्रियते तद्रसमानप्रमाणमुच्यते, धान्यस्याद्र
वरूपखात्किल शिखा भवति, रसस्य तु द्रवरूपत्वान्न शिखासम्भवोऽतो बहि:शिखाभावात् धान्यमाना-1 I
~316~
