________________
आगम (४३)
[भाग-३७] “उत्तराध्ययनानि”- मूलसूत्र-४ (मूलं+नियुक्ति:+वृत्तिः ) अध्ययनं [३६], मूलं [-1 / गाथा ||५२-५५|| नियुक्ति : [५५६...], भाष्यं [१५...]
प्रत
सूत्रांक
[५२
उत्तराध्य. सिझंते जुगवं दुवे । चत्तारि जहन्नाए, जवमझडत्तरं सयं ॥ ५४॥ चउरुहुलोए य दुवे समु, तओ जले जीवाजीव बृहद्वृत्तिः दावीसमहे तहेव । सयं च अडत्तर तिरियलोए, समएणेगेण उ सिज्झई धुवं ।। ५५॥
विभक्ति _ 'दश' दशसङ्ख्याश्चशब्द उत्तरापेक्षया समुञ्चये 'नपुंसकेपु' वर्द्धितचिर्पितादिषु विंशतिः 'इत्थीयासु यति खीषु च ॥६८॥ पुरुषेषु चाष्टभिरधिकं शतमष्टशतं 'समयेन' अविभागकालरूपेण 'एकेन' एकसङ्खधेन, प्रकृत्यादित्वात्तृतीया, 'सि
यति' निष्ठितार्थं भवति, चत्वारो गृहिलिङ्गेऽन्यलिङ्गे दशैव च, खलिङ्गेन चाष्टशतं समयेनैकेन सिध्यति । 'उत्कृटावगाहनायां तु' उक्तरूपायां सिध्यतः 'युगपत्' एककालं 'द्वौ' द्विसञ्जयो 'चत्वारः' चतुःसङ्ख्याः 'जहन्नाए'त्ति जघन्यावगाहनायां 'जवमज्झ'त्ति यवमध्यमिव यवमध्या-मध्यमावगाहना तस्याम् 'अष्टोत्तरं शतम्' अष्टोत्तरशतसयाः, यवमध्यत्वं चैषां मध्यमावगाहनायामुत्कृष्टजघन्यावगाहनयोर्मध्यवर्तित्वात् , तदपेक्षया च बहुतरसञ्जया-IN त्वेन स्थूलतयेव भासमानत्वादिति भावनीयमिति । चत्वार ऊर्द्धलोके च द्वौ समुद्रे त्रयो जले विंशतिः 'अधः' इत्यधोलोके 'तथैव' तेनैव प्रकारेण शतं च 'अष्टोत्तरम्' अष्टाधिकं तिर्यग्लोके समयेनकेन तु सिध्यति, तुशब्दश्चशब्दश्च कचित्पूरणे क्वचिच पुनरर्थे व्याख्येयः । एतत्सूत्रस्थाने चान्ये सूत्रद्वयमित्थं पठन्ति-"चउरो उद्दलोगमि, ॥६॥ वीसपहुतं अहे भये । सयं अष्टोत्तरं तिरिए, एगसमएण सिज्झई ॥१॥ दुवे समुद्दे सिझंती, सेसजलेसु ततो जणा। एसा उ सिज्झणा भणिया, पुब्बभावं पडुच उ ॥२॥" एतच्च व्याख्यातप्रायमेवेति सूत्रचतुष्टयाथेः ॥ इत्थं
दीप अनुक्रम [१५१६-१५१९]
wwwjandiarary.om
पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधित: मुनि दीपरत्नसागरेण संकलित..आगमसूत्र[४३) मूलसूत्र[४] उत्तराध्ययनानि मूलं एवं शान्तिसूरिविरचिता वृत्ति:
~400
