________________
आगम (४३)
[भाग-३७] “उत्तराध्ययनानि"- मूलसूत्र-४ (मूलं+नियुक्ति:+वृत्तिः)
अध्ययनं [२७], मूलं [-] / गाथा ||९-१४|| नियुक्ति: [४९५...]
उत्तराध्य.
बृहद्वृत्तिः
प्रत सूत्रांक ||९-१४||
॥५५२॥
एकदा कुपितः कुपित एवास्ते, न कृत्येषु प्रवर्तते । भिक्षायामालस्यक:-आलस्यवान् भिक्षाऽऽलस्थिक एको न खलुङ्गीद विहर्तुमिच्छति, एकोऽपमानभीरुः-भिक्षा भ्रमन्नपि न यस्य तस्यैव वेश्मनि प्रवेष्टुमिच्छति, यदिवा 'ओमाण ति। प्रवेशः स च खपक्षपरपक्षयोस्तभीरुहिप्रतिवन्धेन मा मां प्रविशन्तमवलोक्यान्ये साधवः सौगतादयो वाऽत्र से प्रवेश्यन्तीति, 'थद्धो'त्ति स्तब्धोऽहकारवान् , न निजकुग्रहान्नमयितुं शक्य इति प्रक्रमः, एकं च दुःशिष्यम् 'अणुसासमिति आर्षत्वादनुशास्ति गुरुरिति गम्यते, यदा त्वाचार्य आत्मनः समाधि प्रतिसंधत्ते इति व्याख्या तदाऽनुशास्त्रीति व्याख्येय, हेतुभिः कारणेमोक्तरूपैः । स चानुशिष्यमाणः किं कुरुते ? इत्याह-सोऽपि दुःशिष्यः 'अंतरभासिल्ल'त्ति अन्तरभाषावान् , गुरुवचनापान्तराल एव वाभिमतभाषक इत्यर्थः, 'दोषमेव' अपराधमेव 'प्रादुष्क(प्रक)-12 रोति' प्रकर्षण विधत्ते, न तु शिष्यमाणोऽपि तद्विच्छेदमिति भावः, पाठान्तरतश्च दोषमेव प्रभाषते, गुरूणामिति गम्यते, न चैतापता तिष्ठति, किन्त्वाचार्याणामुपलक्षणत्यादुपाध्यायादीनां द्वितीयपक्षे त्वाचार्याणां सतामस्माकमिति गम्यते, तदित्यनुशिष्टयभिधायकं वचनं वचः 'प्रतिकूलयति' विपरीतं करोति युक्त्युपन्यासेन विपरीतचेष्टया या 'अभीक्ष्णं' पुनः पुनः, न त्वेकदैवेत्यभिप्रायः । यथा प्रतिकूलयति तथाऽह-न सा 'मम'ति मां विजानाति, किमुक्तं भवति -गुरुभिः कदाचित्प्रज्ञापितो यथा-आयुष्मन् ! ग्लानप्रतिजागरणं महनिर्जरास्थानमित्यमुकस्या अपि श्राविकायाः सकाशादमुकमौषधमाहारजातं वाऽऽनीयतां, ततः स तया ज्ञायमानोऽपि प्रतिकूलतया प्राह
दीप
अनुक्रम [१०६७-१०७
॥५५२॥
wwwjandiarary.om
पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधित: मुनि दीपरत्नसागरेण संकलित..आगमसूत्र[४३), मूलसूत्र[४] उत्तराध्ययनानि मूलं एवं शान्तिसूरिविरचिता वृत्ति:
~138~
