________________
आगम (४०)
[भाग-२८] “आवश्यक”- मूलसूत्र-१/१ (मूलं+नियुक्ति:+वृत्तिः )
अध्ययनं [-1, मूलं [-/गाथा-], नियुक्ति: [१०२], भाष्यं -
भणित-अंध! मा इतो णास णं, इतो चेव अग्गी, तेण भणितं-कुतो पुण गच्छामि ?, पंगुणा भणित-अपि पुरतो अतिदूरे मग्गदेसणाऽसमस्थो पंगू, ता में खंधे करेहि, जेण अहिकंटकजलणादि अवाए परिहरावेतो सुहं ते नगरं पावेमि, तेणं तहत्ति पडिवज्जिय अणुठितं पंगुवयणं, गया य खेमेण दोवि णगरं ति । एस दिहतो, अयमत्थोवणओ-णाणकिरियाहिं सिद्धिपुरं पाविजइत्ति । प्रयोगश्च-विशिष्टकारणसंयोगोऽभिलषितकार्यप्रसाधकः, सम्यक्रियोपलब्धिरूपत्वात्, अन्धपइयोरिव नगरावाप्तिरिति । यः पुनरभिलषितफलसाधको न भवति, स सम्यक्रियोपलब्धिरू'पोऽपि न भवति, इष्टगमनक्रियावकलविघटितैकचक्ररथवदिति व्यतिरेकः ।। १०२ ॥ आह-ज्ञानक्रिययोः सहकारित्वे सति किं केन स्वभावेनोपकुरुते ? किमविशेषेण शिधिकोद्वाहकवद्, उत भिन्नस्वभावतया गमनक्रियायां नयनचरणादिवातवद् इति, अत्रोच्यते,
भिन्नस्वभावतया, यत आहदणाणं पयासर्ग सोहओ तवो संजमो य गुत्तिकरो। तिण्हपि समाजोगे मोक्खो जिणसासणे भणिओ ॥१०॥
व्याख्या-तत्र कचवरसमन्वितमहागृहशोधनप्रदीपपुरुषादिव्यापारवदू इह जीवगृहकर्मकचवरभृतशोधनालम्बनो ज्ञानादीनां स्वभावभेदेन व्यापारोऽवसेय इति समुदायार्थः । तत्र ज्ञायतेऽनेनेति ज्ञानं, तच्च प्रकाशयतीति प्रकाशक, तच्च ज्ञान प्रकाशकत्वेनैवोपकुरुते, तत्स्वभावत्वात्, गृहमलापनयने प्रदीपवत्, क्रिया तु तपःसंयमरूपत्वाद् इत्थमुपकुरुते
मणिसं-अन्ध ! मा इतो नेशः, इन एवाग्निः, तेन भणित-कृतः पुनर्गच्छामि, पखना भणित अहमपि पुरतोऽतिदूरे मार्गदेशनाऽसमर्थः पङ्खः, तत् मां स्कन्धे कुरा, बेनाधिकण्टकादीन् अपायान् परिहारवन् सुखं त्वां नगरं प्रापयामि, तेन तथेति प्रतिपद्यानुष्ठितं पशुपचन, गती चोमेण द्वावपि नगरमिति, एप स्टान्तः, अयमत्रोपनया-जानक्रियाभ्यां सिबिपुरं प्राप्यत इति. *इंसगा. + वाले रिति. रूपो. ह..
SECSC
T
पूज्य आगमोद्धारकरी संशोधित: मुनि दीपरत्नसागरेण संकलित..आगमसूत्र-[४०] मूलसूत्र-[१] आवश्यक मूलं एवं हरिभद्रसूरिरचिता वृत्ति: मोक्षस्य आवश्यक ३ कारणानि कथ्यते
~153~
