________________
પ્રકાશ, અર્થ સહિત. ૨૩: પરનિંદા અને પોતાનાં વખાણ વગરની. ૨૪. કર્તા, કર્મ, ક્રિયા, કારક, કાલ, વિભક્તિ સહિત. ૨૫. આશ્ચર્યકારી. ૨૬. વક્તા સર્વગુણસંપન્ન છે એવું જેમાં લાગે તેવી. ર૭. ધર્યવાળી. ૨૮. વિલંબરહિત. ૨૮. ભ્રાંતિરહિત. ૩૦. સર્વે પોતાની ભાષામાં સમજે. ૩૧. શિષ્ટ બુદ્ધિ ઉપજાવે એવી. ૩ર. ૫દના અર્થને અનેકપણે વિશેષ આરોપણ કરી લે તેવી. ૩૩. સાહસિકપણે બેલે એવી. ૩૪. પુનરૂક્તિ દોષ વગરની. ૩૪. સાંભળનારને ખેદ ન ઉપજે એવી.
આ ચારે અતિશય એક શ્લોકમાં ભગવંતને જુદાં જુદાં વિશેપણ આપી ઘટાવીએ, ધર્મસંગ્રહમાંની સ્તુતિ લઈએ.
प्रणम्य प्रणताशेषसुरासुरनरेश्वरम् ।
तत्त्वज्ञं तत्त्वदेष्टारं महावीरं जिनोत्तमम् ॥ | સર્વ સુર અસુર અને રાજા જેને નમેલા છે એવા (પૂજાતિશય), તત્ત્વને જાણનાર (જ્ઞાનાતિશય), તત્વનો ઉપદેશ કરનાર (વચનાતિશય), અને રાગદ્વેષને જીતનાર એવા જિન એટલે સામાન્ય કેવળીમાં ઉત્તમે (“જિન” એ શબ્દથી અપાયાપગમાતિશય) એવા શ્રી મહાવીરને પ્રણામ કરીને.......
હવે આ ચાર અતિશય કહ્યા તેને વિસ્તારવાથી ૩૪ અતિશય નીચે પ્રમાણેના બને છે –
તીર્થકરના ૩૪ અતિશય. तेषां च देहोद्भुतरूपगंधो निरामयः खेदमलोझिझतश्च ।
श्वासोजगंधो रुधिरामिषं च गोक्षीरधारा धवलं ह्यविस्त्रं ॥१॥ . .आहारनीहारविधिस्त्वदृश्यश्चत्वार एतेऽतिशयाः सहोत्थाः।
क्षेत्रे स्थिति योजनमात्रकेऽपि नृदेवतिर्यग्जनकोटिकोटेः ॥२॥.. !: वाणी नृतिर्यक्सुरलोकभाषा संवादिनी योजनगामिनी च ।
भामंडलं चार च मौलिपृष्ठे विडंबिताहर्पतिमंडलश्च ॥३॥ - अग्रे च गव्यूतिशतद्वयेरू जावरमार्यतिवृष्टयवृष्टयः ।।
दुर्मिक्षमन्यस्वचक्रतो भयं स्यानैत एकादश कर्मघातजाः ॥ ४॥
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
