________________
૧૩
નટુઆ નાચે ચકમે રે, લોક કરે લખસોર વાંસ ગ્રહી વરતે ચઢે, વાકો ચિત્ત ન ચલે કહું ઠોર રે–એસે. જૂઆરી મનમેં આરે, કામકે મન કામ; આનંદઘન પ્રભુ યુ કહે, તમે લ્યો ભગવંતક નામ રે-એસે.
આનો અર્થ સહેલો છે, એટલે વિસ્તારની જરૂર નથી.
ધ્યાનથી ધ્યાતા ધ્યેય સમાન થાય છે. રાગાદિકથી ગ્રસેલાને ધ્યાતાં રાગાદિકને વશ થવાય છે, કામીને કામીનીનું ધ્યાન કરતાં કામ ઉત્પન્ન • થાય છે, તેમ શ્રી વીતરાગનું ધ્યાન કરતાં પુરૂષ વીતરાગ થઈને સંસારબંધનથી મુક્ત થાય છે. કહ્યું છે કે
वीतरागं यतो ध्यायन् वीतरागो भवेनवी।
ईलिका भ्रमरीभीता ध्यायंती भ्रमरी यथा ॥ અર્થ –વીતરાગનું ધ્યાન કરતો થકો ભવી જીવ વીતરાગરૂપ થાય છે. જેવી રીતે ભ્રમરીથકી બીક પામેલી એવી જે યેળ તે ભ્રમરીનું ધ્યાન કરતી થકી ભમરીરૂપજ થાય છે. આવી રીતે શ્રી કલ્યામંદિર સ્તોત્રમાં કહ્યું છે કે –
ध्यानाजिनेश! भवतो भविनः क्षणेन देहं विहाय परमात्मदशां व्रजन्ति । तीव्रानलादुपलभावमपास्य लोके
चामीकरत्वमचिरादिव धातुभेदाः ॥ અર્થ– હે જિનેશ ભવ્ય પ્રાણીઓ તમારા ધ્યાનથી એક ક્ષણમાત્રમાં દેહ ત્યાગ કરીને પરમાત્મદશાને પામે છે. જેમકે લોકોને વિષે ધાતભેદો એટલે જુદી ધાતુઓ છે તે પ્રબલ અગ્નિથી પાષાણ-ભાવને છોડીને થોડા સમયમાં સુવર્ણપણાને પામે છે. __ य एवं वीतरागः स देवो निश्चीयतां ततः ।
भविनां भवदंभौलिः स्वतुल्यपदवीप्रदः ॥
અર્થ—જે વીતરાગજ છે તેનો દેવ તરીકે નિશ્ચય કરવો જોઈએ પછી તે ભવી જીવોના સંસારનો નાશ કરવામાં વજસમાન છે અને પોતાના જેવી પદવી આપનાર છે.
આ વીતરાગ કેવા છે તેનો કંઈ ખ્યાલ “ઉવસગ્ગહર” નામક . દ્વિતીય સ્મરણનું મનન કરવાથી આવશે.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
