________________
( ૧૮ ) રીતે બોલાય છે. “અવા, , આદિ શબ્દમાં “અ” સહજ તથા “સમાજ, અ૪િ આદિમાં “અ” વિકૃત બેલાય છે. “રાજા, યાકુ, આદિ શબ્દમાં “આ” સહજ, તથા શાક, રન આદિમાં ‘આ’ વિકત, વરુ, વન આદિમાં “એ” સહજ તથા વન, વમન, ૮ર આદિમાં “એ” વિકત.
ભાવાર્થ–બહુ એ શબ્દમાં બાકારની સાથેનો આકાર સહજ રીતે બોલાય છે. તથા ડકારની સાથે અકાર વિકૃત યાને પ્રસારિત રીતે બોલાય છે. સહજ રીતે બેલાતા અકારને ઉરચાર સંસ્કૃત, ગુજરાતી આદિ ભાષામાં બેલાતા અકારની સદશ થાય છે. તથા પ્રસારિત રીતે બેલાતા અકારને ઉંચ્ચાર સકચિત આકારની માફક થાય છે. યાને બોલવામાં બહુ એ શબ્દ “વફા એ પ્રકારે બેલાતો માલુમ પડે છે. “ડે કિકા બનાવ’ એ વાકયમાં ચટના ચમાને આકાર સહજ તથા “કરિયા” શબ્દના કમાં રહેલે અકાર વિકૃત રીતે બોલાય છે. યાને ઉચ્ચાર “Sછે જાતિમા દિવ’ એ પ્રમાણે થાય છે.
ઈકાર તથા ઉકારને ઉચાર પણ તેવી જ રીતે સહજ અને વિકૃત થાયછે, કઈ કઈલેખકે વિકૃત “એ” સ્વર લખતાં વકલા (1) તથા આકારને વ્યવહાર કરે છે, જેમકે ઋાન, એકાર તથા આકારને ઉચ્ચાર પણ કયારેક સહજ તથા વિકૃત થાય છે.
(૨) શબ્દની મધ્યમાં રહેલો તથા કોઈ પણ વ સાથે નહિ જોડાએલે ” જ્યારે “ થઈ જાય છે, ક્યારેક નથી પણ થતો, થવાનાં ઉદા, Iar, frગ, ગન આદિ, નહિ થવાનાં ઉદાજળ, વિસૂ4 આદિ, શબ્દની
આદિમાં “” ને “” નથી થતો, ઉદા. લિન, સભા, સૂર, તેવી જ રીતે ૪, ૮, ને માટે પણ સમજી લેવું, કોઈ પણ વણ સાથે જોડાએલા ૫, ૭, ” કહી પણ નીચે બિંદુવાળા થતા નથી.
(૩) બંગલા ભાષામાં જ અને બ એકજ સરખા છે. બેલવામાં પણ પ્રાયઃ વ ને બાજ બોલે છે. વિવેકને બિબેક ટને બસ એ પ્રમાણે.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
