________________
બીજું લક્ષમાં લેવા જેવું એ છે કે આદિઆર્યો પણું ગાયને પણ બહુ મહત્વ આપતા જણાય છે, જે અદ્યાપિ પર્યત પવિત્ર ગણાય છે. અસ્થિરવાસી લોકને ગાય નિરુપયોગી વસ્તુ છે. ગાય અગર બળદ બહુ રખડપટી કરી શકે તે મેટી લાંબી મુસાફરી કરી શકે એવી જાત નથી. ઝનાદ આ. રાઝાં નામને એક વિદ્વાન તે સંબંધમાં કહે છે કે, “અસ્થિરવાસી ભટકતી જીંદગી માટે ગાય અયોગ્ય છે, અને વારંવાર ફેરફારો અને મુસાફરીઓ તે સહન કરી શકતી નથી. બળદે નો ઉપયોગ કરનારાને અનુભવ છે કે તેઓને ધીમે ધીમે વચમાં થાક ખવડાવતા રહી મુસાફરી કરાવવી પડે છે અને પાંચ સાત દિવસ ચલાવવામાં આવે તે એક આખો દિવસ આરામ આપવું પડે છે. વધારે મહેનતથી અગર માવજતમાં ખામી પડતાં તેઓને સખ ખરીનું દરદ થાય છે અને તે દૂબળા પડી મરી જાય છે” આર્યોને ખુલ્લી હવા અને વિશાળ મેદાનમાં રહેવાનો ફરવાને શોખ જણાય છે. નગરમાં ને ઘરોમાં ગોંધાઈ રહેવાની જીંદગી તેઓ જરૂર નાપસંદ કરતા જણાય છે. શિકાર વગેરેને શોખ તેમને ખરે; પણ એટલા ઉપરથી તેઓ રખડતી જાતિ હતા ને ખેતીઘરબારમાં સમજતા જ ન હતા એમ કહેવું એ કેવળ અસત્ય અને ધૃષ્ટતા જ છે. શહેરો, નગરો અને કિલાએનાં વર્ણન જોવામાં આવે છે. લૂગડાની બનાવટ, બખેર વગેરે લોખંડકામથી તે માહિતગાર હતા એટલું જ નહિ, પણ ખગોળશાસ્ત્ર ઉત્તમ રીતે જાણતા હતા તેમ જ વહાણે ભારત દરિયાપારને વેપાર પણ કરતા હતા.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Burwatumaragyanbhandar.com
