________________
વનસ્પતિ કે જીવન હોઈ શકે નહિ તે સમયને
અછવયુગ ” (એઈફ એજ ) કહેવામાં આવે છે. પછી ધીમે ધીમે પૃથ્વી ઠંડી પડતી ગઈ અને પ્રથમ વનસ્પતિચૈતન્ય અને પછી પ્રાચતન્ય ઉપસ્થિત થયું હશે. (ા : પૂષ જ્ઞાતા. વે) હાલના ભૂસ્તરશાસ્ત્રી પણ એમ જ કહે છે. આ પ્રાણીચેતનના ઉદ્ભવ સાથે “પૂછવક ” યુગની શરૂઆત થઈ. તે સમયમાં અને હિમયુગની પહેલાં ઉત્તર ધ્રુવ આગળ હવા સમશીતોષ્ણુ અને વસાહતગ્ય હતી. આ સમયનાં અસંખ્ય વર્ષોના ધણ પેટાવિભાગ પડે છે તેમાં છે. ને એટલીગ જેવા નામાંકિત ભૂસ્તરશાસ્ત્રીને મત છે કે પંજાબવાળા પ્રદેશ “ ખ્રિયન કાળ થી પણ પ્રાચીન છે, જ્યારે ઉત્તર ધ્રુવ આગળની ભૂમિ કેબ્રિયન પછીના સમયની અને સીલ્યુરિયન” કાળની જણાય છે. ટૂંકમાં ભૂસ્તરહારથી સિદ્ધ થાય છે કે આર્યાવર્તની ભૂમિ ઉત્તર ધ્રુવ આગળની ભૂમિથી ઘણી પ્રાચીન છે. ( ભૂસ્તરશાસ્ત્રમાં “કૅબ્રિયન” કાળ “સીલ્યુરિયન” સમયથી પહેલાંને છે)
સાત નદીઓનાં નામ આ પ્રમાણે આપેલાં છે ગંગા, યમુના, સરસ્વતી, સતલજ ( શg૬), રાવિ (ઇરાવતી), ચિનાબ (ચંદ્રભાગા), ઈડસ (સિંધુ). આ સર્વેમાં જે કે સરસ્વતી સરખામણીમાં નાની છતાં ગગવેદમાં તેને અગ્રસ્થાન અપાયું છે અને તેના મહિમાને પાર નથી.
વેદનું એક વાકય બહુ મહત્વનું છે –વિધા Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Burnatumaragyanbhandar.com
