________________
૨૭
છે. પ્રાચીન લેખામાં સરસ્વતી નદી અને સાત નદીઓના પ્રદેશના જ વારવાર ઉલ્લેખ આવ્યાં કરે છે.
૨. સામ, ઇંદ્ર, ઉપસ, સરસ્વતી, અને સૂ સેામનું ઉત્પત્તિસ્થાન હિમાલય જ છે. ઇંદ્ર તેમ જ ઉષા માટે પણ આપણે પાછળ જોઇ ગયા તેમ તેની પ્રવૃત્તિ સિંધુ તેમ જ વિપાશા નદી પાસે બતાવવામાં આવી છે. સરસ્વતી એવી મહત્ત્વની છે કે તે વિષે ખાસ પ્રકરણમાં વિવેચન કરીશું', તે સૂર્ય વિષે પણ તેમાં જ અવલેાકન કરીશું.
૩. અશ્વિન.
st
સામ, ઇંદ્ર અને ઉષસના સંબધમાં અશ્વિન દેવેના ઉલ્લેખ ઋગ્વેદમાં વારંવાર આવે છે, અને તે દેવે અતિ પ્રાચીન છે એમ બતાવતાં તેને માટેનાં વિશેષણૅા વાપરવામાં 241dai 814 9:-seat, gerat, q3⁄42. 241 24/29/12/141 સભધમાં ક્યા પ્રદેશ બતાવવામાં આવ્યા છે તે આપણે જોવાનું છે. ( પરિવાં રસાવતો થયો માત ) “ સાત . નદીમાના પ્રદેશ ઉપરથી તેઓ ગયા. વળા અશ્વિનામ નાના અને પન્ના નામ આપવામાં આવ્યાં છે, અને તેમાને સિધુના પુત્ર ( સિઁધુમંતરાઃ ) ક્યા છે, તેનું કારણ એ કે આ સપ્તસિંધુના પ્રદેશમાં રહીને તેગામ સિંધુ નદીનાં વિશાળ જળ ઉપર ઊગતા જુએ છે.
99
અહીં પ્રશ્ન એ થાય છે કે સિધુ એટલે સિધુ નદી કે સિધુ એટલે સમુદ્ર ! સિંધુને સમુદ્રના બમાં ઘણા
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, watumaragyanbhandar.com
