Page Text
________________
વૈદિક સત્યતા કા આરંભિક કાલ
૧૫
४७-वैदिक सभ्यता का आरंभिक काल
યહ બાત તો અબ નિશ્ચત હી સમઝની ચાહિયે કિ આર્ય–વંશ કી વાસ્તવિક જન્મભૂમિ સિંધુનદી કે ઇ-ગિઈ થી. અર્યો કે અસલી ઘર ઇધર કાબૂલ ૯, કંધાર, સ્વાત, વીજ કા સારા ઇલાકા, ઉધર સિંધ તક ઔર સરસ્વતી નદી તક થાનેસર તક ફેલા થા. હરિપુર કે પાસ બહનેવાલી -નદી વિશેષ ઉલ્લેખનીય હૈ. પંજાબ કી તીન નદીયાં જહાં જા કર મિલતી હૈ, તમૅસ્થાન પર મૂલસ્થાન નગર થા. વર્તમાન મુલતાન ઉસકા સ્થાનાપન હૈ, ઈસ મૂલસ્થાન મેં સૂર્ય કા એક વિશાલ મંદિર થા, જહાં સબ ઓર સે લોગ સૂર્ય દેવતા કી પૂજા કે વાસ્ત ઈક હેતે થે. મુલતાન કે બાદ પાવકપતન–વર્તમાન પાકપટન—એક ઔર પ્રસિદ્ધ સ્થાન થા, જહાં અગ્નિ કા બડા ભારી કુંડ થા. માર્કડ, ચિતરાલ આદિ સબ સ્થાન ઈસ ઈલાકે કે અંતગત થે, યહ પ્રદેશ ઉસ પર્વતમાલા તક ફેલા થા જિસે હિંદૂકેહ યા હિંદુકુશ કહતે હૈ. ઇસ સમય તક આર્યો કી બસ્તી કી સીમા ગંગા કી ઉપકા મેં નહીં પહુંચી થી. કાશ્મીર કા. ઉલ્લેખ કહીં નહીં મિલતા, જિસસે પ્રકટ હોતા હૈ કિ કાશ્મીર અભી પાની કે નીચે થા, સારી ઉપકા પાની કી એક બડી ભારી ઝીલ થી. પ્રોફેસર મકડાલ્ડ ને અપની પ્રસિદ્ધ પુસ્તક “સંસ્કૃત–સાહિત્ય કા ઈતિહાસ’ મેં લિખા હૈ કિ સિંધુ કે ઇર્દગિર્દ આબાદ હોને કે કારણ કે લોગ અપને આપકે સિંધુ કહતે થે; યહ શબ્દ બદલ કર બાદ કે હિંદુ બન ગયા.
આરંભિક કાલ મેં સિંધુ-લોગ કુટુંબ કે રૂપ મેં રહતે થે, કુટુંબ કા બડા સારે પરિવાર કે વાતે બડા શાસક થા ઔર સાથ હી પુરોહિત ભી હોતા થા ઔર સારે કુટુંબ કે નિયંત્રણ મેં રખતા થા; ઔર ઉસકો ધાર્મિક આદેશ તથા વ્યવસ્થાયે ભી દેતા થા ! યે કુટુંબ જુદે જુદે અંતર પર બહુત હી સાદે મકાનોં મેં રહતે થે, અપની ખેતી કરતે થે, ગાયે ઔર બેલ સેકડે. હજાર કી સંખ્યા મેં રખતે થે, ઘોડે ભી રખતે થે; ભેડ બકરી પાલતે થે ઔર ઉનકે ઊનસે કપડે અન લિયા કરતે થે. અપને અપને ઘર મેં વેદમંત્રાં કે ગાતે થે ઔર યાદ કરતે થે. બાપ અપને બેટે કો વે મંત્ર યાદ કરાતા થા ઔર વહ અપને પાકે. ઇસ પ્રકાર બહુત સે મંત્ર બાપ, બેટે ઔર પિતે કે નામ પર ચલે આતે હૈ.
સામાજિક ઉન્નતિ-અથર્વ ઋષિ ઈન બિખરે હુએ કુનબોં કે લિયે, આપસ મેં મિલ કર બૈઠને કા કોઈ સામાન ન થા. ઇસ લિયે કિસી પ્રકાર કી સામાજિક ઉન્નતિ ન હો સકતી થી. અથર્વ ઋષિ પહલા વ્યક્તિ થા જિસે ઇન સબકે કટ્ટા કરને કા વિચાર હુઆ. ઉસે જરૂરી માલૂમ હુઆ કિ સિંધુઓં કી ઉન્નતિ તબ હોગી જબ હે ઈકટ્ટા બૈઠના સીખેંગે; જિસ પ્રકાર વર્તમાન કાલ મેં અરબ લોગો કે ઈક હના સિખાને કે લિયે દૈનિક નમાજો--જુમ્મા કી નમાજ ઔર વાર્ષિક કાબા કી નમાજ-પઢને કી રાતિ નિકાલી ગઇ, ઇસી પ્રકાર અથર્વ ઋષિ ને યજ્ઞ કી રાતિ નિકાલી, તાકિ ઇન યજ્ઞ મેં શામિલ હોને કે લિયે સિંધુ લોગ ઇકદ્દે હાં.
ઇન યજ્ઞ મેં એક જરૂરી બાત અગ્નિ કી પૂજા થી. નિયમપૂર્વક કુંડ બન કર ઉસમેં અગ્નિ જલા કર અછી અછી વસ્તુઓ કે ડાલના હતા થા. સિંધુ લોગ દે બડી શક્તિમાં માનતે થેઃ- એક પ્રકાશ જે હર પ્રકાર કા જીવન પૈદા કરનેવાલા ઔર જ્ઞાનદાતા થા. ૨ સૂર્ય સે હોતા થા, સૂર્ય અગ્નિ થા ઔર અગ્નિ સૂર્ય કા અંશ. ઇસ લિયે અગ્નિ કે પ્રચંડ કરના પ્રકાશ કે પૈદા કરના થા. દૂસરી શક્તિ ગતિ થી; યહ ગતિ વાયુ કા અંશ થી ઔર જિસ દેવતા મેં યે દોને શક્તિમાં મૌજૂદ થી વહ ઈદ્ર કહલાતા થા. ઇંદ્ર કા સ્થાન અંતરિક્ષ થા, અર્થાત તીન લોકે મેં સે બીચ કી. બાદ મેં પુરાણે મેં તીન લોકે–પૃથ્વી, અંતરિક્ષ ઔર ઘૌ-કી જગહ સાત લોક માને ગયે ઔર ઇંદ્ર કે ચૌથા લોક દિયા ગયા. મુસલમાન ભી દેસી પ્રકાર સાત આસમાન માનતે હૈ ઔર ખુદા કો સાતવા આસમાન દિયા ગયા હૈ!
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034614 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 05 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1930 |
| Total Pages | 400 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 22 MB |