________________
૧૯.
શુભસંગ્રહ-ભાગ ચાલે ९५-शुद्धि और अछूतोद्धार की विफलता
શબ્દ બહુત કહે હૈ—ઘર નિશાશાપૂર્ણ હૈ–પરંતુ સચાઈ છે, ચાહે કડવી હૈ. બહુત સે ભાઈ પૂછે ગે–હમ સંવાદપત્રો મેં રોજ શુદ્ધિ ઔર અછૂતોદ્ધાર કે સમાચાર પઢતે હૈં કિ આજ અમુક
સ્થાન મેં ઈતને લોગ શુદ્ધ હુએ, ઔર આજ અમુક સ્થાન મેં ઇતને અછૂ કે યજ્ઞોપવીત દિયે ગમે; ફિર તુમ કૈસે કહતે હે કિ શુદ્ધિ ઔર અછૂતહાર આન્દોલન સફલ નહીં ? ઉત્તર મેં હમારા નિવેદન હૈ કિ કિસીકે જૂઠા કહને કી આવશ્યકતા નહીં. પરમેશ્વર ને આપકે આંખેં દી હૈ. આપ
સ્વયં દેખ સકતે હૈ કિ ઇસ સમય હિંદુસમાજ મેં દૂસરે ધર્મો સે શુદ્ધ હો કર આનેવાલે લોગે કી સંખ્યા કિતની હૈ? આજ તક જિતને ભી લોગ મુસલમાને ઔર ઇસાઈ સે શુદ્ધ હે કર આયે હૈ, જિનકી શુદ્ધિ કે સમાચાર સંવાદપત્રો મેં મેટે અક્ષરે સે છપતે રહે હૈ, ઉનકી સંખ્યા કમ સે કમ પાંચસૌ તે હગી; પરંતુ ઉનમેં સે મુઝે બીસ કે નામ તો ગિના દીજિયે, જે આજ ભી હિંદૂ હ. કયા વે સબકે સબ વાપસ નહીં લૌટ ગયે ? ગત દિસંબર માસ મેં લાહૌર મેં તીન-ચાર મુસલમાન શુદ્ધ હુએ થે. ઉનમેં સે એક પં. વિદ્યાનંદ-અરબી કે બહુત બડે મૌલવી કહે જાતે છે–ઉસ સમય ઉનકી શુદ્ધિ પર બડા હર્ષ પ્રકટ કિયા ગયા થા. સારે મુસ્લિમ જગત કે ચેલેંજ દિયા ગયા થા; પરંતુ આજ વહ વિદ્યાનંદ કહાં હૈ? “તેજ' કે મુનશી પ્રેમચંદ, ભૂતપૂર્વ શેખ ઈનઆમુલહક, આજ કહા હૈ? હમારી પ્રતિજ્ઞા હૈ કિ ૧૫ પ્રતિ સૈકડા સે ભી અધિક લોગ પીછે લૌટ ગયે હૈ.
મલકાને કી શુદ્ધિ પર બડા ગર્વ કિયા જાતા હૈ. થી ભી વહ બડે ગર્વ કી બાત; પરંતુ ખેદ હૈ જે લોગ સચાઈ કો જાનતે હૈં વે બડે ચિંતાતુર હૈ. મલકાને કી શુદ્ધિ કી જે રિપેર્ટ સમય સમયપર સંવાદ-પત્રો છપતી રહી હૈ ઉસકે અનુસાર શુદ્ધ હોનેવાલોં કી ગિનતી દ્વાઈ લાખ સે કમ નહીં પહુંચતી. પરંતુ મુઝે એક ભાઈ સે-જે શુદ્ધિ કે પ્રચારક હૈ વહ જાન કર બડા દુઃખ હુઆ કિ જિન મકાન કે સાથ હિંદુઓ કા ખાનપાન હૈ ઉનકી સંખ્યા ઈસ સમય બીસ હજાર સે અધિક નહીં. બાકી મલકાને પૂર્વવત્ અલગ કે અલગ હૈ. ન ઉનકી બેટી કઈ હિંદૂ લેતા હૈ ઔર ન અપની ઉનકે દેતા હૈ. જબ વે શિકાયત કરતે હૈ તો ઉન્હોને કહા યહ જાતા હૈ કિ તુમ આપસ મેં હી વ્યાહ-શાદી કર લિયા કરો. વે કહતે હૈ કિ યદિ હમેં મલકાનોં હી વ્યાહ શાદી કરની થી તો ફિર તુમ્હારે સાથ મિલને કા ઢોંગ કરને કી આવશ્યકતા હી કયા થી ? ફલતઃ ઈન લોગો સે બહુત સે કો અપની પૂર્વ અવસ્થા મેં લટકતે હુએ કિસી ઠોકર કી રાહ દેખ રહે હૈ.
કલકત્તે મેં હિંદૂ-મિશન નામ કી કોઈ સંસ્થા હૈ. ઉસકે પ્રમુખ કાર્યકર્તા એક સંન્યાસી માલુમ હતે હૈં. ઉનકે દ્વારા કી જાનેવાલી શક્તિ કી જે રિપેટ સમાચાર-પાં મેં છપા કરતી હૈ વહ ઈતની અવિશ્વાસ્ય હોતી હૈ કિ પઢકર હંસી આતી હૈ. સ્વામીજી મહારાજ એક એક દિન મેં તીસ તીસ હજાર ઇસાઇઓ કે હિંદુ બન ડાલતે હૈ. ઇસ મિશન કે કાર્ય કે વિવરણ કે પદ્મ કર મુઝે ભી બડા આશ્ચર્ય હતા થા; પરંતુ જબ પતા લગાયા તો સારી બાતે હવાઈ કિલે ઔર શેખચિલ્લી કી કહાનિયાં જાન પડી, જે ભોલે ભાલે હિંદુઓ ઔર વિશેષતઃ મારવાડિ કે પ્રસન્ન કર કે અપના સ્વાર્થ સિદ્ધ કરને કે લિયે ગઢી ઔર પ્રકાશિત કી જાતી હૈ. વાસ્તવ મેં બીસ હજાર તે દૂર રહે, બીસ કી ભી શુદ્ધિ નહીં હોતી, કથા ઐસે ખયાલી પુલાવ સે હિંદુ સમાજ કા કુછ વાસ્તવિક હિત હો સકતા હૈ?
અબ જરા અછૂતોદ્ધાર પર દષ્ટિ ડાલિયે,જિસકે લિયે બડે બડે ધન-કુબેર અપને ખજાને ખેલે રખતે હૈ.
ઇસ આંદોલન કી વિફલતા કા એક બડા પ્રમાણ યહ હૈ કિ જિનકે અછત કહા જાતા હૈ ખુદ ઉનકે અંદર ઇસકે વિરુદ્ધ ભાવ ઉત્પન્ન હો ગયા હૈ. ઉનકા કહના હૈ કિ વર્ણધારી હિંદુ હમારે ઉદ્ધાર કે બહાને હમમેં ફૂટ ડાલ રહે હૈ ઔર હમેં અપમાનિત કરતે હૈ. તે હમેં સમાજ મેં સમતા કા અધિકાર દેને કો તૈયાર નહીં. સરકારે મેં કેવલ હિંદુઓં કી સંખ્યા અધિક દિખા કર હમારે રાજનીતિક અધિકાર આપ હડપ કર જાના ચાહતે હૈં. હમમેં સે જિન લેગ કે યે
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com