Page Text
________________
૧૮
શુભસંગ્રહ-ભાગ ચોથા અબ હમેં જહાં પર યહ જાનના અત્યંત આવશ્યક હૈ કિ કિન કિન નિયમેં કે આચરણ કરને સે મનુષ્ય મેં ધાર્મિકતા આ સકતી હૈ ઔર કિન કિન નિયમે કે આચરણ કરને સે ઘણિત અધાર્મિકતા; ઈસકી જાનકારી કે લિયે હમેં મનુસ્મૃતિ મેં વર્ણિત ધર્મ કે ઇન દશ લક્ષણે પર ગંભીરતાપૂર્વક પૂર્ણ વિચાર કરના ઔર ઉન પર અમલ કરના ચાહિયે:"घृतिः क्षमा दमोऽस्तेयं शौचमिन्द्रियनिग्रहः । धार्विद्या सत्यमक्रोधो दशकं धर्मलक्षणम् ॥"
મતલબ યહ કિ જિસ મનુષ્ય મેં ધૈર્ય હા, ક્ષમા હો, વિષયવાસના મેં લિપ્ત ન હો, પરાશે ધન કે દીકરી કે સમાન સમઝતા હો, ભીતર બહાર સે સ્વછ તથા પવિત્ર છે. ઇકિયાં કે અપને વશ મેં રખતા હે, જ્ઞાની છે, વિદ્વાન હે, સત્યવાદી, સત્યમાની તથા સત્યકારી છે, ક્રોધ ન કરતા હો, ઉસમેં ધાર્મિકતા આ સસ્તી હૈ, ઔર જિસમેં ઈનકા અભાવ હે ઉસી મેં અધાર્મિકતા. ધર્મ કે ઈન દશ ગુણોં કા વારણ કરનેવાલા મનુષ્ય સદા સુખ-શાંતિ મેં નિવાસ કરતા હૈ. ન કોઈ ઉસકે દુ:ખ દે સકતા હૈ ઔર ન વહ સ્વયં હી કિસી કે દુઃખ દેતા હૈ.
ઈસ સંસાર મેં જે સત્ય કર્મ કિયા જાતા હૈ ઔર જે કુછ ભી ધર્મ સંચય કિયા જાતા તે વહી ઇસ લોક મેં સાથે રહતા હૈ ઔર પરલોક મેં સાથ જાતા હૈ. કહાવત પ્રસિદ્ધ હૈ યશ અપયશ રહ જાયગા, ચલા જાય સબ ઠઠ્ઠ” ઇસી વિષય કે મનુ મહારાજ ને ભી અપની મનુસ્મૃતિ મેં ભલી ભાંતિ દર્શ દિયા હૈઃ"मृतं शरीरमुत्सृज्य काष्ठशोष्टसमं क्षितौ । विमुखा बान्धवा यान्ति धर्मस्तमनुगच्छति॥"
સારાંશ યહ કિ મનુષ્ય કે મરને પર ઘર કે લોગ ઉસકે મૃત શરીર કાષ્ઠ કે ટુકડે ઔર મિટ્ટી કે ટેલે કી તરહ શ્મશાન મેં વિસર્જન કર વિમુખ લૌટે આતે હૈ, કેવલ ઉસકા સત્કર્મ ધર્મ હી ઉસકે સાથ જાતા હૈ. ઇસ લિયે હમેં ઉચિત હૈ કિ ધર્મ કે હાથ સે કભી ન જાને દે. ધર્મ કી રક્ષા તમારી રક્ષા હૈ ઔર ધર્મ કા નાશ હમારા નાશ હૈ, ઐસા સમર્ઝ. દેખિયે, મનુજી ને ભી ઐસા હી કહા હૈ – “धर्म एवं हतो हन्ति धर्मो रक्षति रक्षितः । तस्माद्धर्मो न हन्तव्यो मानो धर्मा हतोवधीत ॥"
ઇસકા તાત્પર્ય યહી હૈ કી યદિ હમ ધર્મ કે માર દેગે તે ધર્મ ભી હમ કે માર દેગા; ઔર યદિ હમ ધર્મ કી રક્ષા કરેંગે તે ધર્મ ભી હમારી રક્ષા કરેગા. ઈસલિયે ધર્મ કે મારના નહી ચાહિયે. વરન ઉસકી રક્ષા કરની ચાહીએ. યદિ ધર્મરક્ષા મેં પ્રાણે કી ભી બલિ દેની પડે તે ઉસકે લિયે હંસતે હંસતે બલિ–વેદી પર ચઢ જાના ચાહિયે, પરંતુ ધર્મરક્ષા કે મૈદાન સે પીછે હટના ઠીક નહીં. “રણ મેં ધર કર પર કદમ પીછે કે હટના ના ચાહિયે.”
અબ અંત મેં મેરા આર્ય–સમાજ તથા હિંદુ સમાજ સે યહ વિનમ્ર નિવેદન હૈ કિ વહ અવૈદિક કપ્રથાઓ કે જે ઉસકે અંદર વિશેષ સ્થાન પા ચૂકી હૈ સમૂલ નષ્ટ કર વૈદિક–ધમ નુસાર અપને આચારવિચાર તથા વ્યવહાર કે સુદઢ બનાવૈ. ઇસીમેં હમારી પ્રાચીન આર્યજાતિકા ગૌરવ હૈ.
(એંગસ્ટ-૧૯૨૮ના “સાર્વદેશિકમાં લેખક-ડા માતાદીન સિંહ ગૌતમ “વિશારદ' સરદારશહર)
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034613 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 04 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1929 |
| Total Pages | 416 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 24 MB |