Page Text
________________
આધુનિક જાપાન તથા ઈસકી શિક્ષા-પદ્ધતિ
૧૫૭ જાપાનિયે મેં ઇસ પ્રકાર કા વિચાર ધર્મ કે પ્રતિ ભી આજકલ દેખને મેં આતા હૈ. યહી કારણ હૈ કિ ઇનકી શિક્ષાપ્રણાલી મેં ધર્મ કે અલગ સ્થાન નહીં મિલા હૈ.
જપાન કા પ્રાચીન તથા અર્વાચીન શાસન બૌદ્ધધર્મ કી સત્તા જમતે હી છઠીં શતાબ્દી સે જાપાન કે સમ્રાટ શાસન કે કાર્યો સે વિલગ રહને લગે. અતઃ રાજકીય અધિકાર ભિન્નભિન શક્તિશાલી પરિવાર કે હાથ મેં ચલા ગયા. ઇન શક્તિશાલી પરિવાર કે પ્રધાન આદમી શગન નામ સે પ્રખ્યાત હુએ. શાસનકાય કે સંચાલન કા પૂર્ણ ભાર ઇન શક્તિશાલી શગને કે હાથ રહા. ઈસ સમય સે ૧૮૬૮ ઈસ્વી તક સચ પૂછિયે તે જાપાન કા રાજનીતિક ઈતિહાસ ઇન પ્રધાન રોગનવંશીય કા હી ઉસ્થાન ઔર અધઃપતન કા ઇતિહાસ હૈ, યે શેગન ઇસ ભાંતિ સે રાજ-કાજ ચલાતે થે કિ સંસાર કી દષ્ટિ મેં જાપાનસમ્રાટ હી શાસન કર રહે થે-ઐસા પ્રતીત હોતા થા. યે શગન યૂનાધિક રાજ-સચિવ થે. કુગવા અંતિમ શગનવંશી થા. ઈસને સન ૧૮૦૩ ઈસ્વી સે ૧૮૬૮ ઇસ્વી તક શાસન કિયા. ઈસી વંશ કે રાજકાલ મેં જાપાનિયાં કે આંદોલન સે વર્તમાન જાપાની સમ્રાટ કે પિતામહ રાજ્યકાર્ય કા સંપાદન સ્વયં કરને લગે.
ઇસ પરિવર્તન કા એકમાત્ર કારણ જાપાનિયે કા પાશ્ચાત્ય સંસર્ગ ઔર ઇનકે દૃષ્ટિકોણ કા પ્રૌઢ વિકાસ થા. યૂરેપ કી શાસન-પ્રણાલી કા હી અનુસરણ કર ઈ-હેને યહ ક્રાંતિ ઉપસ્થિત કી.
યૂરોપ સે જાપાન કે સંસર્ગ કા પ્રથમ સૂત્રપાત ૧૫૪૩ ઈ. મેં હુઆ. ઇસી વર્ષ પુર્તગાલનિવાસી મેંટેજ પિંટો ને તૂફાન કી અપા સે અપને દો સાથિ કે સાથ ઈસ કીપ મેં પદાર્પણ કિયા. - ઘર સે વહ ચીન કે લિયે ચલા થા. પિટ ઔર ઉસકે સાથિયાં કે પાસ બજૂકે થીં. ઇનકી બબૂકે ને જાપાનિ કા ધ્યાન ઇસ પ્રકાર આકૃષ્ટ કિયા કિ થોડે હી વર્ષો કે ભીતર તીસ હજાર સે ભી અધિક બજૂકે તૈયાર હો ગયીં ઔર ઇસકે અનંતર પ્રત્યેક જાપાની ને ઇસે અપના અસ્ત્ર બના લિયા.
તત્પશ્ચાત જેસૂટ ધર્મ–પ્રચાર કે ઉદ્દેશ્ય સે યહાં આએ; પર જાપાન જૈસે દેશ મેં ઈનકી દાલ ન ગલી. કહા જા ચૂકા હૈ, કિ જાપાનિ કે લિયે ધર્મ ગૌણ વિષય હૈ. તત્પશ્ચાત અન્ય કઈ ક્રિસ્તાન પાદરી આએ. અતઃ પૂરેપ કે સાથ ઇસકા સંબંધ દઢ હોતા ગયા. અરે હાકુસેકી એક જાપાની વિદ્વાન થા. ઇસને દો કિતાબેં લિખી, જે યૂરોપ કી અવસ્થા ઔર સભ્યતા કા સમીચીન ચિત્ર ચિત્રિત કરતી થીં. ઇસી સમય સે લોગોં કા ધ્યાન યુરોપીય જ્યોતિષ, ભૂગોલ તથા ચિકિત્સાશાસ્ત્ર કી ઓર કિરા. ટેકગવા સરકાર ને યે દે નામ કી સંસ્થા સંસ્થાપિત સંસ્થા મેં પાશ્ચાત્ય ભાષાઓં સીખી જાતી થી, ઔર પાશ્ચાત્ય ગ્રંથ જાપાની ભાષા મેં અનુવાદિત કિયે જાતે થે. ૧૮૬૨ ઇસ્વી મેં પાશ્ચાત્ય વિજ્ઞાન કે અધ્યયન ઔર અધ્યાપન કે લિયે એક વૈજ્ઞાનિક કોલેજ ખોલી ગઈ.
પુનઃ ૧૮૬૮ ઈસ્વી મેં સમ્રાટ ને રાજ્ય કી વાગડોર અપને હાથ મેં લી. ઉસને યહ શેષયું દી કિ શાસનકાર્ય કે લિયે યોગ્યતા કો ઉચ્ચ સ્થાન મિલેગા. ઉચ્ચવંશ મેં જન્મ, રાજકાયસંચાલન કે લિયે યોગ્યતા કે સામને, નીચા સમઝા જાયેગા. મુલતઃ શિક્ષા કી પ્રધાનતા સ્વીકૃત હુઈ,
૧૮૭૧ ઇસ્વી મેં એક અનુસંધાન કમીશન યૂરોપ તથા અમેરિકા ભેજા ગયા. ઇસ કમીશન કે જાપાન લૌટને ૫ર શિક્ષા–પ્રચાર કે લિયે એક વિસ્તૃત મુસદ્દા તૈયાર કિયા ગયા ઔર નિશુલ્ક શિક્ષા પ્રદાન કરને કા ભાર અપને ઉપર લિયા ઔર શિક્ષા સબ શ્રેણું કી જનતા કે લિયે અનિવાર્ય સમઝી ગઈ.
જાપાન કી વર્તમાન શિક્ષાપ્રણાલી પર વિચાર કરને કે પૂર્વ મેં ઇસકી પ્રાચીન શિક્ષાસંબંધી સંસ્થાઓ કા દિગ્દર્શન કરી દેના ઉચિત સમઝતા દૂ.
પુરાતન કાલ મેં વિદ્યાલય યદિ જાપાન મેં થે, તે સૈમુરાય કી હી શિક્ષા કે લિયે ઉનકી સ્થિતિ થી. સૈમુરાય અપને બચ્ચે કી શિક્ષા હી કે લિયે પાઠશાલા સંસ્થાપિત કરતે થે. અતઃ પ્રાઈવેટ સ્કૂલ હી પહલે પહલ આવિર્ભૂત હુએ.
પુરાતન જાપાની સર્વસાધારણ-શિક્ષા કા પ્રધાન ઉદ્દેશ્ય શિક્ષક ઔર શિષ્ય મેં અલૌકિક પ્રેમ કા ઉત્પન્ન કરાના થા. સ્કૂલ મેં દાખિલ હોને કે પહલે પિતા અપને લડકે કો ગુરુ કે ઘર લે જાતે
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034613 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 04 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1929 |
| Total Pages | 416 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 24 MB |