Page Text
________________
મેલ ઔર ઉસકે લાભ
७१ - खेल और उसके लाभ
પ
૧-ઉપક્રમ
સૃષ્ટિ મે” જબસે ખલક દેખ પડતે હૈં, તબીસે ખેલ કી તૂતી ખેાલ રહી હૈ. સંસાર કે કિસી કાને મેં આપ ભલે હી ચલે જાઇએ, લડકાં કા ખેલતે હી પાવેગે. આજ હી નહીં, યહુ સદા કી બાત હૈ. સંસાર પરિવર્તનશીલ હૈ. યહાં કાઈ સ્થાયી નહીં. ઇસ પરિવર્તનશીલ સસાર મે, ઇસ જીવન કે સંગ્રામ મેં, કિસીકા બચના બહુત હી કઠિન હૈ. ક્યા કારણ હૈ કિ ખેલ આજ તક અના હૈ? ઇસમેં કુછ પરિવર્તન નહીં હુઆ. આઇએ, દેખે, ઈસકા કયા કારણ હૈ. સ્કૂલ કા મૈદાન હૈ. લડકે સબ ગે ખેલ રહે હૈ'. 'પ્રત્યક્ષ મે તે ઇસસે કાઈ લાભ નહીં દિખલાઈ પડતા. હમ લેગ શક્તિ કે ઇસ પ્રકાર કે દુરૂપયોગ પર આશ્ચય કર સકતે હૈ. હમ લેગ યહી નહી જાનતે કિ ખેલ ક્યા હૈ? યહ આજ તક કિસ પ્રકાર બના હુઆ હૈ. સંસાર કે સંગ્રામ મેં સભી નિરુપયોગી પદાર્થો નષ્ટ àાતે આ રહે હૈં, તબ શક્તિ કા યહ દુરુપયોગ આજ તક ક્યાં હાતા આ રહા હૈ; સંભવતઃ યહ કિસી—ન—કિસી પ્રકાર સસાર કી ભલાઇ કરતા રહા હૈાગા. અન્યથા સકા સંસાર મેં નામ તક નહીં રહતા. ઇસ વિષય મેં કમ-સે-કમ તીન મત હૈ, હમ યહાં પર ક્રમશઃ ઉનકે સક્ષિપ્ત વર્ષોંન કરેંગે.
૨-લીલાવાદ
સૌંસાર કી સૃષ્ટિ મેં આપને લીલાવાદ કા નામ સુના હૈાગા; પર યહાં ઇસકા નામ સુનકર કદાચિત્ આપકા આશ્રય હેાગા; ખેલ ઔર લીલાવાદ, જિસ પ્રકાર વેદાંતિયાં કા કહના હૈ કિ પરમાત્મા ને શક્તિ કી અધિકતા કે કારણુ સૃષ્ટિ કા પ્રાદુર્ભાવ હુઆ, ઠીક ઉસી પ્રકાર ઈસ સતવાલાં કા કહના હૈ કિ શક્તિ કી અધિકતા કે કારણુ ખેલ કી ઉત્પત્તિ હુઇ,
પાશ્ચાત્ય દાર્શનિકોં મેં શિલ્લર ઔર સ્પેન્સર સાહએ કે નામ બહુત હી પ્રસિદ્ધ હૈ, યે દાનમાં એક હી સાથે ઇસ મત કે પ્રવર્તક હુએ. થાડે દિનાં તક ઇસ મત કા ચારાં આર એલબાલા રહા. સભી ઇસી મત કે અનુયાયી બન ગયે. સ્પેન્સર સાહેબ કા કહના હૈ કિ યદિ કિસી સમય ક્રિસી જીવ ને આવશ્યકતા સે અધિક શક્તિ હૈા નતી હૈ, તેા વહી શક્તિ ખેલ કે રૂપ મેં પ્રકટ હાતી હૈ. આપ લોગાં ને રેલગાડી તે દેખી આપ યહ તેા જાનતે હૈ કિ રેલગાડી કા ખીંચનેવાલા એન્જિન હૈ. એંજિન ભાષ કે ખલ સે આપ ચલતા હૈ; ઔર અન્ય ગાડિચાં કા ભી ખીંચતા હૈ. પર જબ સ્ટેશન પર પહુચ જાતા હૈ, તે ખડા હા જાતા હૈ. પર યહાં ભી યહ બિલકુલ ચૂપચાપ નહીં રહતા. યહ સ્ટેશન પર પહુંચતે હી ભાષ બ્રેડને લગતા હૈ. યદિ ઐસા ન કરે, તેા યહ ભાપ કે બલ સે આપ ફુટ જાય, ઔર ગાડી કા ભી ન ખીચ સકે. તમામ ખેલ હી બિગડ જાય. ખેલ ભી ઠીક ઈસી પ્રકાર કા હૈ, આપને બચ્ચોં કા દેખા હૈ।ગા. જબ ઉનકી માતાએ ઉન્હેં સુલા દેતી હૈ, તેા વે હાથ પૈર ફેક-ફેક કર કિલકારી મારતે હુએ ખેલને લગતે હૈ. સરકસ મેં બધાં ઔર ભાલુ કા પિંડે મે' ઇધર ઉપર ટહેલતે ભી આપ લેાગમાં તે દેખા હૈ. હમ જહાં તક વિચારતે હૈ, ન લાગેાં કૈા સસે કાઇ લાલ નહી. ઈન લેગાં કા ખાતે-પીતે કી સામગ્રી તે મિલ હી જાતી હૈ, ઇન્દ્રે તેા ખા કર ચૂપચાપ આરામ કરના ચાહીએ; પરંતુ નિકી શક્તિયાં ઇનસે પુષ્ઠન કુછ કામ અવશ્ય હી લેંગી. તેાતા, જો પિજડે મેં બંદ હૈ, ખુલને પર ઉડને કી કૈાશીશ કરેગા, ઘેાડા, જો અદ્ભુત દિનાં સે બધા હૈ; ખુલતે હી ઉલને લગેગા. બાલક, જો સ્કૂલ કી ચહાર દિવારી મેં કૈદ હૈ, છુટ્ટી પાતે હી ખેલને કે લિયે દૌડેગા. ઈન સખ ઉદાહરણાં કે મનન કરને સે ઇસમેં તેા કાઇ સંદેડ હી નહીં રહે જાતા કિ શક્તિ કી અધિકતા ખેલ કે લિયે એક આવશ્યક કારણ હૈ. પરંતુ યહ ભી તે। દેખને મેં આતા હૈ કિ અસ્પતાલ મે બિમાર લડકે ભી અપને બિછૌને પર પડે-પડે કુછ ન કુછ ખેલ અવસ્ય હી ખેલતે રહતે હૈં. અમ પ્રશ્ન યહ હૈ ક્રિયા ઈનમે શક્તિ કી અધિકતા હૈ? કદાપિ નહી. તબ તા યહુ મત તથ્ય કે સામને કભી નહી હર સકતા.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034613 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 04 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1929 |
| Total Pages | 416 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 24 MB |