Page Text
________________
Annnnnnnnnnnnnnnnnnnnnum
શુભસંગ્રહ-ભાગ ત્રીજો કેલિજિયેટ સ્કૂલ મેં પઢને લગે. બનારસ મેં વે ચાર-પાંચ વર્ષ તક રહે ઔર ઈસ અવધિ મેં અધિકાંશ સમય વે પિતા કે નિરીક્ષણ મેં ન થે; ક્યાંકિ નૌકરી કે કારણ ઉન્હેં ભિન્ન-ભિન્ન સ્થાને મેં જના પડતા થા. ઇસ સ્થિતિ મેં પિતા . | પૂર્ણ દબાવ ન રહને કે કારણું બલિક મુન્શીરામ અને આચરણ મેં કછ છાચારી ઔર અધ્યયન મેં અનિયમિત હો ગએ. બીસ વર્ષ કી અવસ્થા મેં યે એન્ટ્રન્સ કી પરીક્ષા મેં સંમિલિત હુએ; પરંતુ ઉસ સાલ ઉન્હેં સફલતા ન મિલી. દૂસરે વર્ષ પરીક્ષા મેં પુનઃ સંમિલિત હોને પર વે ઉત્તીર્ણ હો ગએ. ઇસ સમય ઉનકી માતા કી મૃત્યુ હો ચૂકી થી. ઉન્હોંને બનારસ ઔર ઈલાહાબાદ મેં કુછ વર્ષો તક કૅલેજ-શિક્ષા ભી પ્રાપ્ત કી; પર દો બાર એફએમેં અનુત્તીર્ણ હોને પર ઈનકે પિતા ને ઈસ બાત કી ભલી-ભાંતિ સમઝ લિયા કિ મુન્શીરામ કા મન પઢને મેં નહીં લગતા ઔર ઇસ દશા મેં ઈનકે ગ્રેજયુએટ હોને કી કોઈ સંભાવના નહીં. ઈસકે પશ્ચાત ઉનકા અધ્યયન બંદ હે ગયા.
મુન્શીરામજી કા અધ્યયન ઔર યૌવન-કાલ ભાંતિ ભાંતિ કી પ્રતિકિની શક્તિ કા સંગ્રામ-સ્થલ થા. ઈન શક્તિ કે આઘાત-પ્રતિધાતાં સે ઉનકી આત્મા એક બાર હી શિખર કર નિર્મલ હો ગઇ ઔર હમ દેખતે હૈં કિ યુવક ઔર નિરંકુશ મુન્શીરામ સંસાર કી સબ બાતેં સે પરિચિત હો કર અંત મેં અનંત કી સચ્ચી સાધના મેં લગ ગએ. મુનશીરામજી કે સંબંધ મેં હમને નિરંકુશ શબ્દ કા પ્રયોગ કિયા હૈ. વાસ્તવ મેં સ્વામીજી ભી અધિકાંશ યુવક કી તરહ નિરંકુશ, સ્વેચ્છાચારી, વિલાસપ્રિય ઔર વ્યસની થે. ઉન્હેં શરાબ પીને કી અત્યંત બુરી લત થી; પરંતુ ઇન સબ દે કે રહતે હુએ જબ હમારા ધ્યાન ઉનકે આધ્યાત્મિક ઉત્થાન કી ઓર જાતા હૈ, ઉસ સમય ઉનકે પ્રતિ વિશેષ શ્રદ્ધા ઔર ભક્તિ ઉત્પન્ન હો જાતી હૈ. હમારે હૃદય મેં તે ઉનકા મહત્ત્વ ઉસ સમય ઔર ભી અધિક હો જાતા હૈ, જબ હમ દેખતી હૈ કિ ઇન
લતાઓ કા સામના કર તથા ઇન પ્રવૃત્તિ કે દબા કર હી ઉન્હેં અપને જીવન કે ધર્મ, દેશ ઔર સમાજ-સેવા કી તમયી સાધના મેં લગાના પડા. વહ સાધના નિષ્કામ, નિઃસ્પૃહ એવં સ્વાર્થરહિત થી. ઉસમેં કતય કા શ્રેષ્ઠતમ રૂ૫ ઔર સેવ કી અત્યંત પવિત્ર પ્રેરણું થી. ફિર ભી સ્વામીજી કા યૌવનકાલ ઔર વિશેષકર ઉસ અવસ્થા કા, જબ કિ ઉનકે ભીતર પ્રતિકેંદ્ધિની શક્તિ કાર્ય કરી રહી થી, ઉલ્લેખ કરના અત્યંત હી આવશ્યક હૈ. વહ કાલ વિલાસ
ઔર કર્તવ્ય, તમોગુણી ઔર સતોગુણી પ્રવૃત્તિ કે એક વિરાટ સંઘર્ષ કા સમય થા; ઔર હમ દેખતી હૈ કિ ઉસ સંઘર્ષ મેં કુપ્રવૃત્તિ ધીરે-ધીરે નષ્ટ હો ગઈ ઔર ઉનકે ભસ્માવશેષ પર ત્યાગ, સંયમ, નિઃસ્પૃહ સાધના ઔર પુણ્યમયી તપસ્યા કા આવિર્ભાવ હુઆ. ઇન સબ બાત કા ધ્યાન રખતે હુએ સ્વામીજી કા જીવન અત્યંત મનોરંજક ઔર શિક્ષાપ્રદ હૈ. અતઃ યહાં પર ઉનકી કુછ ઔર બાત કા વર્ણન કર દેના નિતાંત આવશ્યક પ્રતીત હતા હૈ. | મુરામજી કે માતા-પિતા બડે ધર્મપરાયણ ઔર પુરાને વિચારવાલે કર સનાતની હિંદુ છે. ઉનકે હૃદય મેં અસાધારણ ધાર્મિક પ્રવૃત્તિ થી. માલૂમ હોતા હૈ કિ મુશીરામ ને ભી યહ ગુણ માતા-પિતા સે હી લિયા થા. પાઠક–પાઠિકાઓ કે યહ જાનકર આશ્ચર્યું હોગા કિ આર્ય–સમાજ કે પ્રધાન સ્તંભ સ્વામી શ્રદ્ધાનંદજી બાલ્યકાલ ઔર યૌવનાવસ્થા કે કુછ સમય તક કટ્ટર સનાતની થે, ઔર યદિ ઘટનાઓં કા પ્રવાહ ઉહે ઇસ એર પ્રવાહિત ન કરતા તો બહુત સંભવ થા કિ સ્વામીજી કા આદર્શ ત્યાગ એવં ઉનકી અદભુત શક્તિ આજ કિસી દૂસરે ઉદ્દેશ્ય કી પૂર્તિ કે સાધન મેં હી લગા ગઈ હતી. જિન દિને મુન્શીરામજી બનારસ મેં અધ્યયન કરતે થે, ઉસ સમય નિત્ય ગંગા-સ્નાન તથા પ્રાતઃ ઔર સાયંકાલ વિશ્વનાથજી કે મંદિર મેં દર્શન કરને તે છે: પર એક દિન એસી આશ્ચર્યજનક ઘટના ઘટી, જિસને ઈનકે જીવન-પ્રવાહ કે સર્વદા કે લિયે બદલ દિયા. ઇસ સમય મુન્શીરામજી કી અવસ્થા લગભગ ૨૧ વર્ષ કી થી ઔર વે જયનારાયણ કોલેજ મેં પઢતે થે. સંધ્યા સમય કે વિશ્વનાથજી કિ મંદિર મેં દર્શન કે નિમિત્ત ગએ થે. વે મંદિર મેં પ્રવેશ કરના હી ચાહતે થે કિ પૂજારયાં ને ઉડ રોક કર કહા કિ રીવાં કી મહારાની સાહિબા દર્શન કે ગઈ હૈ. અબતક દર્શન
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034612 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 03 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 432 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 25 MB |