Page Text
________________
પ૭૮
શિક્ષા કા આદર્શ શિક્ષા કા આદર્શ
( ચાંદ” ના મે ૧૯ર૯ના અંકમાંથી ઉદ્દત). મદ્રાસ કી “એજ્યુકેશનલ રિટ્યૂ' નામક પત્રિકા મેં અમેરિકા કી વેદાન્ત-સમિતિ કે અધ્યક્ષ સ્વામી અભેદાનંદ કા “શિક્ષા કે આદશ” પર દિયા હુઆ ભાષણ પ્રકાશિત હુઆ હૈ, ઉસીકે એક અંશકા અનુવાદ હમ નીચે દે રહે છે –
હમેં અનુદાર નહીં હોના ચાહિએ; ઔર વિભિન્નતા મેં એકતા કે આદર્શ કે હમેં અપને સામાજિક જીવન કી ભિન્ન-ભિન્ન અવસ્થા મેં પ્રયુક્ત કરના ચાહિએ. જિસ પ્રકાર દો આકૃતિમાં એક સી નહીં હોતી હૈ, ઉસી પ્રકાર દે મસ્તિષ્ક ભી એક સે નહીં હોતે. સ્વયં ભગવાન ને તુમ્હારે લિએ હારા પથ નિર્દિષ્ટ કર દિયા હૈ. મુઝે સહિષ્ણુ હોના ચાહિએ, અપને હી નિયમાનુસાર તુઓં વિકસિત હમે દેના મેરા કર્તવ્ય હૈ. ઉપવન મેં ભિન્ન-ભિન્ન પ્રકાર કે વૃક્ષ હેતે હૈ; પર તુમ ઉનમેં સે કિસી ભી દો કે એક સા બનાને કા પ્રયત્ન નહીં કરતે. ક્યા તુમ ઇસ બાત કા પ્રયત્ન કરતે હે કિ દો વિભિન્ન વૃક્ષો મેં એક હી સા કુલ ઉત્પન્ન છે ? ઐસા કરકે તુમ સભી વૃક્ષે કો વિનાશ કર દોગે. ઇસ લિએ મેરે મિત્રો ! યહ વિશ્વ એક ઉપવન કે સમાન હૈ, જિસમેં પ્રત્યેક વ્યક્તિ એક-એક વૃક્ષ છે. તુમ ઉસે બઢને દે; ઔર ઉસે અપના હી ફલ ધારણ કરને દે. ઉસકી વૃદ્ધિ મેં બાધા મત પહુંચાઓ. યહી તુમ્હારા આદર્શ હોના ચાહિએ. ઉસકી વૃદ્ધિ ઔર ઉન્નતિ મેં બાધક બનને કી તુમહે ક્યા આવશ્યકતા છે ? તુમ અપના હાથ દૂર ખીંચ લો. સમસ્ત બાધાઓ કે ઉસકે પથે સે હટા લો; ઔર ઉસે સ્વતંત્ર ભાવ મેં બદને દે, તબ તુમ દેખેંગે કિ વહ શ્રેષ્ઠતમ ફલે કો ધારણ કરેગા; પરંતુ ઇસકે પહલે કિ વહ શ્રેષ્ઠતમ ફલે કે ધારણ કરે. તુહે ઉસકે લિએ ઉપયુક્ત વાયુ–મંડલ સમુપસ્થિત કર દેના હોગા! કોઈ ભી વૃક્ષ શ્રેષ્ઠ ફલો કે ધારણ નહીં કર સકતા, જબ તક કિ આપ ઉસે ઉપયુક્ત પ્રકાશ ૨
* તક કિ આપ ઉસ ઉપયુક્ત પ્રકાશ પૌર ઉગણતા નહીં દેગે; ઔર જબ તક કિ ઉસકે લિએ પૃથ્વી, વાયુ તથા જલરૂપી પિષ્ટિક પદાર્થ પ્રદાન નહીં કરે ગે. યહી વહ વાયુમંડલ હૈ, જિસમેં પરિષિત હેકર વૃક્ષ સુમધુર ઔર સુંદર ફલ ધારણ કર સકતે હૈ. ઇસી પ્રકાર આપ ઉપયુક્ત વાયુ–મંડલ ઉપસ્થિત કરકે ઉસે અપને જીવન કે સર્વો
ચ્ચ આદર્શો કે પ્રાપ્ત કરને મેં સહાયતા પ્રદાન કર સકતે હૈ. તુમ ચાંડાલ સે કયે ઘણું કરતે છે? વહ ચાંડાલ હુઆ હી કેસે ? કિ તુમહીં ને ઉસે ચાંડાલ બનાયા હૈ, યદિ તુમ ઉસકે લિએ બ્રાહ્મણ કા ઉપયુક્ત વાયુ-મંડલ ઉપસ્થિત કર દો, તો તુમ કલ ઉસે બ્રાહ્મણ બના સકતે હૈ, યદિ વહ ગંદા, અશૌચ એવં અપવિત્ર છે, તો તુમ ઇસકે લિએ ઉસે દેષ મત દો. વહ કાં ઐસા ? કોકિ તુહીં ને તો ઉસે ઐસા બના દિયા હૈ, ઔર અબ ઉસે નિમ્નતમ સ્થિતિ મેં સ્થાપિત કરકે ઔર ઉસકે લિએ ઐસી ઐસી અવસ્થા ઉપસ્થિત કરકે જે એકાન્ત રૂપ સે પતિત ઔર અપમાનજનક હૈ, તુમ ઉસે દોષ દેતે હો; ઉસે બુરા બતાતે હે; ઔર ઉસસે વૃણે કરતે હો. ચાંડાલ દોષી નહીં હૈ. દોષી હો તુમ-તુમ જે સમાજ કે નેતા હા ! તુમહી ને ઉસે ઐસા બના દિયા હૈ. ઇસલિએ ઇસકે દોય કે અયં ગ્રહણ કરો, ઉસે દેવ કે કુર કરે; ઓર ઉસ ઋાપ બનીએ. ઉસ ઉપયુક્ત રાષ્ટ્ર દે, ઉસે સમુચિત શિક્ષા પ્રદાન કરે, ઉસે સ્નેહ કરો, ઔર ઉસે અપને પરે પર ખડે હોને કા અવસર પ્રદાન કરે. ડય. તુમ અમા કરતે હો ? નહીં, તુમ ઐસા નહીં કરતે. કુછ વર્ષ પહલે એક દિન અમેરિકા કે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર કે રાષ્ટ્રપતિ અબ્રાહમ લિંકન અપને એક મિત્ર કે સાથે વૈશિંગ્ટન કી એક ગલી મેં ચલે જ રહે છે. ઉસ સમય ઉન્હોને સડકપર એક કીડે કે દેખા. વહ અપને પીઠ પર લૌટા પડા થા; ઔર ઉસકે પર ઉપર કી ઓર ઉઠે હુએ થે, તથા વહ અપને પેરે પર ખડે હોને કી ચેષ્ટા કર રહા થા. અવ્યાહમ લિંકન ને નીચે બુક કર ઉસ કી કો ઉઠા લિઆ. ઔર ઉસે ઉસકે પરાં પર ખડા કર દિયા. ઉનકે મિત્રને પૂછો:-“ક્યા કર રહો ?” ઉોને કહા -“મૈને ઇસ બેચારે કે ઉસકે પૈર પર ખડા કર દિયા હૈ.” યહ ઉનકા સ્વભાવ થા. ઇસલિએ મેરે મિત્રે ! ચાહતા દૂ, તુમમેં સે પ્રત્યેક અબ્રાહમ લિંકન બન જાવે, યદિ તુમ કિસી દરિદ્ર મનુષ્ય કે દેખો તો તુમ ઉસે ઉસકે પેરે પર ખડે
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |