Page Text
________________
૧૭૫
વિસન નિકાલ દૂં ? કયા રાક્ષસેાં સે ઉસકી રક્ષા કરકે ફિર મૈં ઉસે ઉન્હીં કે પાસ ભેજ દૂ` ? ના, જી ! યહ મુઝસે નહીં હૈાને કા! જબ મૈં ઉસે હિન ખના ચૂકા; તે મૈં ઉસે અપને ઘર સે ધક્કા નહીં દે સકતા.
જીજી ને ગભીર ભાવ સે કહાઃ— સુનેા શ્યામૂ! મેરી વૃદ્ધાવસ્થા ૐ; મૈંને અપના સારા જીવન ઇસી પ્રકાર આચાર-વિચાર સે વ્યતીત કિયા હૈ. અખ અંતિમ સમય મૈં અપને જીવન મેં કવલ તેરે સ્નેહ કે વશીભૂત હેાકર કલક ન લગને દૂંગી. મેં તર્ક નહીં કરતી; પર મેરા હૃદય યહ માનને કૈા કદાપિ તૈયાર નહીં કિ ચર્મારન કે સ્પર્શી ઔર દન સે બ્રાહ્મણી કે ધાર્મિક ત્યાં મેં રત્તીભર ખાધા નહીં પહુંચતી. બાહર—સબ સે બાહરવાલે દૂસરે મકાન મેં, જહાં ગાય અંધતી હૈ, ઉસે તુમ રાત ર્ખ સકતે હૈ।. વહી પર ઉસે ભેાજન ભેજ દિયા જાયગા; પર મેરે જીતે છ મેરે કર્મનિષ્ઠ આચારવાન પિતા કે ધર મેં ચમારિન નહીં રહ સકતી. કલિકાલ આ ગયા હૈ, યહ મૈં જાનતી. શૂદ્ર ઔર બ્રાહ્મણ કા વિભેદ થાડે હી દિમાં મેં દૂર હા જાયગામહ ભી મેં ભલી ભાંતિ દેખ રહી હૂ'; પર મૈં અપને આચાર ા તિલાંજલિ નહીં દે સકતી. જાતી ક્રૂ', તૂને મુઝે સ્પર્શ કર લિયા હૈ, મૈં સ્નાન કરૂ‘ગી. જા, ચમારિન ને તુઝે ભી સ્પર્શી કિયા હૈાગા, તૂ ભી સ્નાન કર.મેરે મરને કે ઉપરાન્ત જો તેરે જી મેં આવે સા કરના. ઇસ કમરે કા ભી ગંગાજલ ઔર ગેાબર સે પવિત્ર કરના હાગા.”
ઈતના કહું કર છજી કમરે સે બાહર હૈા ગઇ. મૈં સ્તભિત હેાકર વહી' ખડા રહા. થાડી દેરી તક મૈં સત્તાહીન સા હૈ। ગયા.
પર, જબ મુઝે પ્રકૃત-સ્થિતિ કા જ્ઞાન હુઆ, તબ મૈં ભી કમરે સે બાહર નિકલા. મૈને મન હી મન નિશ્ચય ક્રિયા કિ મૈં ઉસ યુવતી કે અપને હી કમરે મેં રખૂંગા. જીજી લાખ બકે, મૈં ઉનકી આજ્ઞા ઇસ વિષય મેં પાલન નહી' કરૂંગા. યહ સાચ કર મૈં કમરે સે બાહર નિકલ કર અપને કમરે મે' ગયા.
પર યહ કયા ? વહાં તે! યુવતી કા પતા નહીં થા ? વહુ તે વહાં સે અહિત હૈ। ગઇ થી ? મૈં કિ કવિમૂઢ હૈ। ગયા.
સહસા સ્થિતિ કા અર્થ મૈં સમઝ ગયા. મૈને જાન લિયા કિઉસ યુવતી ને મેરી સહેાદરા ઔર મેરી ખાતાં ક્રા સુન લિયા; ઔર ધણા ઔર ઉપેક્ષા સે ઉદ્વ્રાન્ત હેાકર ઉસને બ્રાહ્મણ કે ઘર કા પરિત્યાગ કર દિયા. ઉસકે પ્રથમ દૃન હી પર મૈંને જાન લિયા થા કિ ઉસ યુવતી મેં આત્મ-સ'માન ઔર તેજસ્વિતા કા વિપુલ અશ થા ! ઉસકે તેજોમય સ્વરૂપ ઔર ઉસકી સ્પષ્ટ ઉક્તિ કૈા સુન કર હી મૈને યહ નિષ્કર્ષ નિકાલ લિયા થા કિ વહ સાધારણ રમણી નહીં હૈ; ચમાર કે કુલ મે... ઉત્પન્ન હેાકર ભી ઉસકા હ્રદય રમણી કે ગૌરવ ઔર ગવ સે પરિપૂર્ણ થા. વહુ મુઝે-અપને અધમ ભાઇ કા છેડકર ચલી ગઇ. ચલી કયાં ન જાતી ? ભાઇ હાફર ભી, જીસને ઉસે અપને ઘર મેં આશ્રય નહીં દિયા. ભાઇ કા પવિત્ર સંબંધ સ્થાપિત કરકે ભી જીસને આદરપૂર્વક અપને ઘર મેં ઉસકા સ્વાગત નહી કિયા, ઉસ ભાઇ કા ઔર ઉસક્રે ઘર કા પરિત્યાગ કરને કે અતિરિક્ત ઉસ તેજસ્વિની દેવી કે પાસ ઉપયાન્તર હી કયા થા ?
ગ્લાનિ ઔર વિક્ષેાભ સે મેરા હ્રદય પાપી કી ચિતા કે સમાન ભયંકર રૂપ સે થૂ-થૂ કર ઉઠા મૈં ભી શીઘ્ર હી ધર્ સે બાહર નિકલ પડા; પર ઉસ ધાર અંધકાર મે' મુઝે કુછ નહી. દિખાઇ પડા. કૈવલ દૂર પર-બહુત દૂર પર, એક દીપક અપને ક્ષીણ પ્રકાશ સે અધકાર કા પરા જિત કરને કા વિકલ પ્રયત્ન કર રહા થા.
( ૫ )
સારી રાત મૈં ઉસે ખેાજતા રહા; પર ઉસ અધકાર મે' મુઝે કહી ઉસકા પતા નહી` ચલા. પ્રભાત-કાલ હેા ગપા; પર મુઝે ઇસકી ચિંતા નહી. મૈં ઉસી ભાંતિ નગર કી એક-એક ગલી મે* ઉસે ખેાજતા કરતા થા. મૈને મન હી મન પ્રતિજ્ઞા કર લી થી કિ જન્મ તક ઉસકા પતા નહીં ચલેગા, તબ તક અપને ઉસ ઘર કા લૌટ કર નહી જાઉંગા, જહાં મેરી અનાથિની, અભાગિની, અસહાયા ધમ–અહિન કે આશ્રય નહી' મિલા થા. વહુ ધર મેરે લિયે રૌરવ કે સમાન પ્રતીત હૈાને લગા થા–ઉસ ધર કે સ્મરણુમાત્ર સે મેરા હૃદય ભયકર વિક્ષેાભ સે આકુલ હા ઉઠતા થા!,
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |