Page Text
________________
વિસર્જને
પ૭૩ પ્રકાર જહાં વે નિષ્ઠાપૂર્વક તમયી સાધના મેં પ્રવૃત્ત રહતી થી, વહાં ઉન પર ઉન અંધ સંસ્કારોં કા ભી એકાધિપત્ય થા. જિન્હોંને આજ હિન્દુ-સમાજ કે મંદિર મેં સાત કરોડ લગવસ્ત્રતિમાઓં કે અછ કી સત્તા દેખી હૈ, યે અપને શરીર કા અન્તિમ વસ્ત્ર તક દાન કર સકતી થી; પર વે દુઃખ કે સાગર મેં નિમગ્ન અછત કો ને કે લિએ કિસી ભાંતિ સમુદ્યત નહીં હોતી થી. ઉન્હેં અપને બ્રાહ્મણત્વ કા ગર્વ થા; અપની કુલીનતા કે વે અ૫ની અમૂલ્ય સંપત્તિ સમ
થીં. એક નહીં, અનેક બાર અછૂતે કા પક્ષ ગ્રહણ કરકે મૈને ઉનકે સાથ વાદાનુવાદ કિયા થાઃ પર મેં એક બાર ભી ઉન્હેં અપને સિદ્ધાંત કી સત્યતા કે અંગીકાર નહીં કરા સકા. બ્રાહ્મણ હોકર શક કે સાથે સંપર્ક રખના, ઉનકી દૃષ્ટિ મેં ઘેર પાપ થા; માનાં ધર્મ કી વક્ષસ્થલી મેં તીવ્ર વિષયુક્ત છુરી કે પ્રવિષ્ટ કરને કે સમાન થા ! ર ઐસી અંધપરંપરા કી પક્ષપાતિની સહોદરા કે ઘર મેં મેં ચમાર-કન્યા કે પ્રવિષ્ટ કરાને કે ઉદેશ્ય સે અગ્રસર હુ આર્થહ મેરા અસીમ સાહસ નહીં તે કયા થા ?
પરંપરાગત સંસ્કાર પરમ કરુણામય હદય કે ભી કિતના અનુદાર એવં અંધ બના દેતે હૈ-મેરી સહોદરા ઈસકી મૂર્તિમાન ઉદાહરણ થીં !
X
– મેં ઘર કે નિકટ પહેંચતા જાતા થા, - મેરે હદય મેં વ્યાકુલ ભાવના કા વિકાસ હોતા જાતા થા. પુણ્ય–સંકલ્પ ને મેરી જિસ આશંકા કે એક હી પ્રહાર મેં પરાસ્ત કર દિયા થા, વહ પુનર્જીવિત સી હોતી જાતી થી. પરિણામ કી ઓર સે જિતના હી ઉદાસીન હોને કી મેં ચેષ્ટા કરતા થા, ઉતના હી વહ ઔર ભી વિકરાલ સ્વરૂપ ધારણ કરતા જાતા થા. અંત મેં જબ મૅને અપને ઘર કી દેહરી પર પૈર રખા, ઉસ સમય મેરી આશંકા ને ભી મેરે હદય-મંદિર કી દેહરી પર ઉપસ્થિત હોકર ભીતર પ્રવિષ્ટ હોને કે લિએ ઉપક્રમ કિયા. પુણ્યસંકલ્પ ઈસ બાર પૂર્ણ રૂપ સે ઉસે બાધા ન દે સકા.
ઉસ પર ભી એક ઔર આપત્તિ ને મુઝ પર આક્રમણ કિયા. મેરી બાંઈ આંખ સહસા. બડે તીવ્ર વેગ સે સમ્મન્દિત હોને લગી. અમંગલ કી આશંકા સે, અનિષ્ટ કી ઇસ સ્પષ્ટ સૂચના સે, મૈ ઔર ભી ઉદ્વિગ્ન હૈ ઉઠા. મુઝે ઐસા આભાસિત હોને લગા, માને શીધ્ર હી કોઈ ભયંકર વિપત્તિ કા વ-પ્રહાર હોનેવાલા હૈ; માને મેરે હદયમંદિર મેં, આશાઓ ઔર આકાંક્ષાઓ કી એકત્રિત રાશિ મેં શીધ્ર હી અગ્નિ-સંસ્કાર હોનેવાલા હૈ. આગત આપત્તિ કે આક્રમણ કે આતક સે મેરે હદય-મંદિર કી સમસ્ત પ્રવૃત્તિ-મંડલી આતુર ઔર આકલ હાકર ઇધર-ઉધર પ્રધાવિત હોને લગી. મેં ઉન્હેં શાન્ત કરને મેં એકાન્ત અસમર્થ સિદ્ધ હુઆ.
પર અબ મેં પીછે પગ નહીં દે સકતા થા. કર્તવ્યપથ કે સ્થિર કર લેને પર મેં ઉસસે વિચલિત હોના મહાકાયરતા ઔર નીચતા કે કૃત્ય સમઝતા થા. ઇસી લિએ અબ આગે બદને કે અતિરિક્ત મેરે લિએ ઔર કોઈ ઉપાય નહીં થા. ચાહે કુછ ક ન ઘટિત હે,વિપત્તિ અપને પૂર્ણ પ્રહાર સે મુઝે વિચૂર્ણ કર્યો ન કર દે; પર ઉસ ચમાર-કન્યા કી રક્ષા ઔર આશ્રય કે ભાર કે મેં કિસી ભાંતિ નહીં પરિત્યાગ કર સકતા થા. આશંકા કે આતંક સે મેં આજીવન ગ્લાનિ કી અગ્નિ મેં તિલ-તિલ કર કે જલને કે લિએ પ્રસ્તુત નહીં થા.
યુવતી કે લિએ હુએ મિંને ઘર મેં પ્રવેશ કિયા; પર સહસા ઉસે અંતઃપુર મેં લે જાને કા મુઝે સાહસ નહીં હુઆ. ઇસીલિએ ઉસે અપને કમરે મેં લાકર મૈને બૈઠા દિયા. ૫ જભા કર મેજ પર રખ દિયા; ઔર ૧૦-૧૫ મિનિટ મેં, ભીતર સે લૌટ આને કા વચન દેકર મૈને પ્રકમ્પિત હૃદય સે, કિન્તુ સ્થિર ગતિ સે અંતઃપુર મેં પ્રવેશ કિયા.
પર મૈને દેખા કિ મેરે કમરે સે સટા હુઆ જે કમરા થા, ઉસી મેં બૈઠી હુઈ મેરી સહદરા કિસી ધર્મગ્રંથ કા અધ્યયન કર રહી થીં. મૈને ધીરે-ધીરે ઉસ કમરે મેં પ્રવેશ કિયા. મુઝે દેખતે હી ઉને ગ્રંથ ઉઠાકર એક એર રખ દિયા; ઔર વાત્સલ્ય સે પરિપ્લાવિત ભટ્સના કે સ્વર મેં કહા -“ક રે શ્યામૂ! છતની દેર તક – કહા થા ? તુઝે ઇસ બાત કી રતીભર ચિંતા નહીં હૈ કિ છછ ભજન લિએ એ બડી હોગી.”
મૈને કુછ હંસકર કહા -“જીજી ! તુહે તે સદા દેર હી માલૂમ હોતી હૈ. અભી તે આઠ
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |