Page Text
________________
ખા, અંત્યો મેં ભી કૈસે કૈસે સંત આર ભક્ત હુએ હૈ! રાજસ’હાસન બૈઠ જ્ઞાતિ-પરતીતિ દિખાઈ.
ભિન્ન
રૈદાસજી કે સામને હી ઝાલા રાની તે એક દિન શહેરભર કૈા નિમ`ત્રણ ક્રિયા. ભિન્ન પ્રકાર કે વ્યંજન તૈયાર હુએ, અચ્છા તૈયારિયાં હુ, સબ લેાગ જમા હુએ, પંક્તિ છૂંડી. સબકે ખીચમે એક ખડી સ્વચૌકી પર રૈદાસજી વિરાજે. ઈસ સમય લગાં મેં કાનાકુસી હૈાને લગી. રૈદાસજી સમઝ ગએ ઔર અપને દિવ્ય પ્રભાવ સે સબકા સમાધાન કર દિયા. સબ શાન્ત હા ગએ, સબને ભેાજન કિયા, ફિર કિતને હી ઇનકે શિષ્ય અને ગએ. ચિત્તૌર મે કુછ દિન રહે કર ફિર રૈદાસજી ખાલી હાથ અપની ઉસી કાશીવાલી ઝાંપડી મેં ચલે આએ ઔર જૂતે બનાકર મેચને તથા ભગવદ્ભજન કરને લગે. રૈદાસજી તે સભ્ય હિંદુ-શાસ્ત્ર અચ્છી તરહ પઢે થા; તભી તાઃ—
થે. શાસ્ત્રોં કા મનન ભી ખૂબ ક્રિયા
<<
સહજ હી હા
""
સદાચાર, શ્રુતિ, શાસ્ત્ર, વચન અવિરુદ્ધ ઉચાર્યા, ” નર્ક વચન કયા થૈ, હંસ કી ચાંચ થે; જીનસે“ તીર્–છીર વિવરન જાતા થા ઔર ઇસીલિએ “ પરમ *સન ઉર ધાર્યો કયા કહના હૈ ? ચમાર કી બાત કા હૃદય મેં ધારણ કિયા કિસને ? ઐરે−ગેરે નત્યુ-ખરે તે નહીં, પરમહંસાં તે ! બર્ડ-ખડે રાજામહારાજા ઔર પંડિતાં કે ગુરુ ઔર ગૃહસ્થ હેાકર ભી પરમહંસાં કે માનનીય ઉપદેશક ! અમ કયા ચાહિએ ? યહી નહીં; કિન્તુ કટ્ટર સે ભી કટ્ટર અભિમાની
“ વર્ણીશ્રમ અભિમાન તજી, પદ-રજ બન્દહિં જાસુ કી ! ” સા યહી રૈદાસજી મહારાજ હૈ.
આપ કેવલ શુષ્ક શાસ્ત્રી હી નહીં; કિન્તુ માતૃભાષા હિન્દી કે ઉત્તમ કવિ ભી થે. કવિતા ઉપદેશપૂર્ણ ઔર પ્રસાદ-ગુણ-પરિષ્કૃત હૈ. ઇનકે સખ ગ્રંથ ઔર કવિતાએ પ્રાપ્ત નહીં. કુછ છુટકર પદ્ય મિલે હૈં, જો પ્રકાશિત હૈ। ચૂકે હૈ. ઇસમેં કાઇ આશ્રય કી બાત નહીં; કયેાંકિ હિંદી કે ન જાને કિતને કવિયેોં કી કૃતિયાં અસ્તંગત હૈ। ચૂકી હૈ; ફિર ભલા યે તા ચમાર થે. ઇનકી જાતિ કા નામ હી ઇનકી કાવ્ય-કલા કે લુપ્ત ર્હાને અથવા લુપ્ત કરને કે લિએ પર્યાપ્ત કારણુ થા. સૂર્ય કે અસ્ત હૈ। જાતે પર ઉસકે વિરેાધી ઉત્સૂ જો ન કર દે, ઘેાડા હૈ; અસ્તુ. અબ હમ આપકી હિંદી-કવિતા કી કુછ ચાશની પાઠાં કૈા સમર્પિત કરતે હૈ
રૈદાસજી કી સાખી
બાહર ઉદક પરવારિએ, ધટ ભીતર વિવિધ વિકાર; સુદ્ધ કવન પર હાઇએ, સુચિ કુંજર વિધ વ્યેવાર. કર્મ અકર્મ વિચારિએ, સંકા સુનિ ખેદ–પુરાન; સ'સા સદ હિરદે ખસે, કૌન હરૈ અભિમાન.
રૈદાસજી કે શબ્દ
""
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
૧
નરહિર! ચંચલ હૈં મતિ મેરી, કૈસે ભગતિ કરૌ મેં તેરી, તૂ મેાહિ' દેખૈ મૈં તાહિ દેમ્પૂ, પ્રીતિ પરસ્પર હાઈ; તૂ મેાહિ' દેખૈ તાહિ ન દેખુ, યહુ મતિ સબ બુદ્ધિ ખેા, સબ ઘટ અન્તર રમસિ નિર ંતર, મેં દેખત નહીં જાના; ગુન સબ તાર માર સબ ઔગુન, કૃત ઉપકાર ન માના, મૈ તૈ તેર મેરિ અસમિઝ સોં, કૈસે રિ નિસ્તારા; કહે “ રૈદાસ '' કૃષ્ણ ! કરુણામય ! જૈ જૈ જગત અધારા. આજ દિવસ લેઉં બલિહારા, મેરે ગૃહુ આયા રામ કા પ્યારા, આંગન, બગલા, ભવન ભયેા પાવન, હિરજન બૈઠે હિર જસ ગાવન; કરે દડવત્ ચરન પખારૂ, તન, મન, ધન, ઉન ઉપર વારૂં, કથા કહે` અરૂ અર્થ વિચારે, આપુ તરે ઔરન કા તારે, કહ રૈદાસ” મિલૈ હિરદાસ, જનમ જનમ કે કાટે... પાસ.
૧
પપ
ર
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |