Page Text
________________
૫૩૨
રામાયણકાલ મેં મહિલાઓ કી દશા સાધારણ કઠોર હૈ? ઇસકે આગે તે સીતાજી માનો અગ્નિ કા ઉદગાર કરતી હૈ. તે કહતી હૈ - હમ તુમારી ભાર્યા છે. કુમારાવસ્થા મેં હી, અનન્ય પૂર્વ કા તુમને પાણિગ્રહણ કિયા થા; ફિર છતને દિન તક હમ તુમ્હારે સાથ રહ ચૂકી હૈ ઔર સતી હૈ તબ ભી તુમ ઇસ પ્રકાર હમેં દૂસરે કે દેના ચાહતે હો જૈસે કઈ શૈલૂ–જાયાઇવ હ. જયાજીવ-અર્થાત જે સ્ત્રી કે દ્વારા હિી અપની જીવિકા ચલાતા હે. રામચંદ્ર કે શત્રુષ કી ઉપમ દેના કઠોર શબ્દો કી પરાકાષ્ઠા છે. લોક યહ હૈ – 'स्वयं तु भार्या कौमारी चिरमध्युषिता सतीम् । शैलूब इव मां राम परेभ्यो दातुमिच्छसि ॥'
ઇસકે આગે ફિર સીતાજી કી બડી લંબી ચૌડી વર્નાતા હૈ. જિન જિન વનકર્મો કા રામચંદ્રજી ને ઉલ્લેખ કિયા થા ઉન સબકે ક્રમશઃ સુખ કા રૂપ દેને લગી ઔર એક પ્રકાર સે રામચંદ્રજી કા યહ વિશ્વાસ દિલાતી થી કિ જિન કષ્ટો કી આપને વર્ણન કિયા હૈ, ઉન્હે જાનકર ભી હમ ઉન કોં કે ઝેલને કે લિયે સદ્ધ હૈ ઔર ઉન્હેં કષ્ટ ન સમઝકર સુખ હી સમર્ઝેગી. બીચ બીચ મેં વિષપાન કર લેને કી ધમકી ભી દેતી હી જાતી થીં. અંત મેં રામચંદ્રજી કે સીતાજી કી બાત માનની પડી ઔર ઉન્હેં યહી કહના પડા કિ તુમ યહ જે કુછ કર રહી હે વહ તુમ્હારે ઔર હમારે દેને કુલે કે સર્વથા યોગ્ય છે. सर्वथा सदृशं सीरे मम स्वस्थ कुलस्य च । व्यवसायमनुकान्ता कान्ते त्वमतिशोमनम ॥
વન મેં જ કર ભી સીતાજી ને સમય સમય પર અપના સ્વતંત્ર મને અનેક વિષયે મેં બડી નિર્ભીકતા સે પ્રકટ કિયા છે. દંડક વન મેં જબ ઋષિભક્ષક રાક્ષસે કા સંહાર કરને કી કીરામચંદ્ર ને પ્રતિજ્ઞા કી હૈ ઔર ઋષિ કે અભયદાન દિયા હૈ, ઉસ સમય સીતાજી ને રામચંદ્રજી કે સમઝાયા હૈ કિ તુમ ડાં વન મેં ક્ષાત્ર–ધર્મ કા પાલન કરને નહીં આવે છે. વન મેં રહકર મુનિ-વૃત્તિ સે હી રહના તુમ્હ ઉચિત છે. તે કહતી હૈ કિ “મનુષ્ય મેં ઈચ્છાપૂર્વક તીન પ્રકાર કે વ્યસન હેતે હૈ. એક તો મિથ્યાભાપણ, દૂસરા પદારાભિગમન ઔર તીસરા બિનવૈર કે રૌદ્રતા દિખાના. ઈન તને મેં સે મિથ્યાભાષણ તો આપમેં કભી ન થા ઔર ન કભી હોગા. પરસ્ત્રી કી અભિલાષા કરના ભી ન આપમેં હૈ ઔર ન કભી થા; કોંકિ આપ સદા સ્વદારનિરત હૈ; કિંતુ યહ જે તૃતીય વ્યસન હૈ જિસમેં નિર્વેદ હી પર પ્રાણહિંસન હોતા હૈ, યહ આપકે સામને ઉપસ્થિત હો ગયા છે. આપને દંડકારણ્યવાસી ઋષિજને કી રક્ષા કે નિમિત્ત રાક્ષસ કે નાશ કરને કી પ્રતિજ્ઞા કી હૈ. ઇસસે હમે ચિંતા હો ગઈ હૈ. આપ નિષ્કારણ રાક્ષસે કા નાશ કર કે અધર્મ કા આશ્રય લેંગે. ઇસી લિયે શસ્ત્ર કે પાસ મેં રખના અહિતકર છે. પહલે એક સમય એક તપસ્વી ઉગ્ર તપસ્યા કર રહા થા. ઇંદ્ર કે મન મેં ભય હુઆ ઔર ઉન્હોંને ઉસ તાપસ કે લીયે તપભંગ કરને કી ઠાન લી. વે ઉસકે પાસ ટ કા રૂપ ધારણ કર કે ગયે ઔર એક ખડ્ઝ જે સાથ લેતે ગયે થે ઉસ તાપસ કે પાસ ધરોહર રખ દિયા. તપસ્વીને ઉસે રખ લિયા ઔર દૂસરે કી ધરોહર છો ન જાય ઇસ ભય સે વન મેં ફલ-મૂલાદિ તેને જહાં જાતા, ઉસ ખચ્ચ કો સાથ લેતા જાતા થા, ધીરે ધીરે ખગ્ન કે સાથ રહને સે ઉસકી તાપસી વૃત્તિ બદલ ગઈ ઔર વહ કરાચાર હો ગયા. પરિણામ યહ હુઆ કિ ઉસે નરક ભોગના પડે. ઇસ લિયે આપ ભી અપને શસ્ત્રી કે નિરપરાધ રાક્ષસ પર ચલા કર વૃથા પાપ મત કીજીયે.” ઉન કી યહ સલાહ કહાં તક ઠીક હૈ. ઈસસે મતલબ નહીં'. રામચંદ્રજી ને ઇસે માના ભી નહીં, પરંતુ ઉન્હોંને અપની સમઝ કે અનુસાર જે બાત ધર્મ માલૂમ હઈ સ્પષ્ટ શબ્દોં મેં કહ દિયા. રામચંદ્રજી ને તો ઉત્તર મેં યહ કહ દિયા કિ હમને પ્રતિજ્ઞા કર દી સો કર દી. ઋષિ લાગે કે આ વાકય સુન કર હમે દયા આ ગઈ. અબ તો તે છે આપની પ્રતિજ્ઞા સે નહીં ટલ સકતે. પ્રતિજ્ઞા કર કે-વિશેષ કર બ્રાહ્મણે સે–અબ હમ અન્યથા નહીં કર સકતે. ચાહે ઇસમેં હમેં અપના પ્રાણ દેના પડે, ચાહે તુહે. ઔર લક્ષ્મણ કે ભી ત્યાગના પડે. યહ ઉત્તર રામચંદ્રજી કે હી યોગ્ય થા. અસ્તુ :
ભિક્ષ રૂપ ધારણ કર રાવણ જબ સીતાહરણ કે લિયે ઉપસ્થિત હુઆ ઔર સીતાજી કો અનેક પ્રકાર કે પ્રલોભન દેકર ઉન્હેં અપની સ્ત્રી બનાને કા પ્રયત્ન કિયા હૈ ઉસ સમય સીતાજી ને ઉસે જે ઉત્તર દિયા હે વહ ભી ધ્યાન દેને યોગ્ય છે. ઉસમેં સે કઈ અંશ નીચે ઉદ્ભૂત કિયા જાતા હૈ:–
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |