Page Text
________________
શ્રીરામ કા આદર્શ જીવન “સુનિ કેવટ કે બૅન, પ્રેમ લપેટે અટપટે ! વિહંસે કરુણ-ઐન, ચિતય જાનકી લષણ તન !
“વગિ આનિ જલપાત્ર પખારૂ, હીત વિલંબ ઉતારહુ પાર.” કહતે હૈ ઔર ઉસ પાર જાતે હૈ. ચક્રવતી રામ કે સંકોચ હોતા હૈ, કિ મલ્લાહ કે કુછ ન દિયા ગયા. સતી સીતા પતિ કે મન કી બાત તાડ જાતી હૈ ઔર અપની મુન્દરી મલ્લાહ કે દેને લગતી છે; પર મલ્લાહ નહીં લેતા.
ફિરતી બાર મેહિ જે દેવા, સો પ્રસાદ મોહિ સિર ધરિ લેવા.” યહ કહકર મલ્લાહ મુંદરી લેના સ્વીકાર નહીં કરતા, બેગાર ન થી, વર્ણાશ્રમ કી પતિતાવસ્થા કી લેશ-માત્ર ભી ન થા. સ્વત્વ ઔર કર્તવ્ય સાથ-સાથ બર્લે જાતે થે. ઈસી આધારપર વર્ણાશ્રમ-ધર્મ રહ સકતા થા ઔર અબ ભી રહ સકેગા. કઈ ઘટનાઓ કે મુનિ-મિલન, વિરાધ-ખરદૂષણ-વધ, સીતા-હરણ, સુગ્રીવમિત્રતાદિ છોડ
સ સ્થાન પર પહુંચ જાતે હૈ'. જહાં શ્રીરામ કી રાજનીતિક પટતા કા ઉદાહરણ મિલતા છે. સુગ્રીવ સીતા કી ખોજ કરા રહે છે. હનુમાન લંકા જ ચૂકે છે. વિભીષણ રામ સે મિલતા છે. સુગ્રીવ જૈસે સ્વાર્થી જન કે ચિંતા હોતી હૈ, કિ કહીં વિભીષણ રાવણુ કા ભેદિયા તે નહીં છે ? રામ કહતે હૈ:
“કેટિ વિપ્ર વધ લાગિ જાદૂ, આયે સરન તર્જ નહિ તાદુ; ભેદ લેન પઠવા દસસીસા, તબહુ ન કછ ભય હાનિ કપીસા. જગ મહું સખા નિશાચર જેતે, લછમન હમેં નિમિષ મહું તે;
જે સભીત આવા સરનાઈ રખિૌ તાહિ પ્રાનકી નાઈ.” રામ ને વિભીષણ કો “ભુજ વિસાલ ગહિ હૃદય લગાવા” ઔર બડી સહદયતા સે પૂછો:
ખલમંડલી બસહુ દિનરાતી, સખા ધર્મ નિબહૈ કેહિ ભાંતી?” ઔર–
અસ કહિ રામ તિલક તેહિ સારા, સુમન-વૃષ્ટિ નભ ભઈ અપાર.” કૈસી અપ્રતિમ આત્મવિશ્વાસ છે! કેસી સહૃદય રાજનીતિક ચાલ છે ! કૈસી પ્રશંસનીય સજજનતા હૈ! કેસે સાર્વભૌમિક ભાવ છે ! રામને વિભીષણ કે ગલે લગાયા. શત્રુ કો મિત્ર મેં પરિણત કિયા. અપને અનુયાયી વાનરે કે ઉત્સાહિત કિયા. લક્ષ્મણ કા માન બઢાયા. લંકા ગયે. રાવણ કો કુલપરિવાર સહિત મટિયા-મેટ કિયા. આર્ય-સભ્યતા કા ઝંડા ગાડ દિયા. અપના લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કિયા. પૃથ્વી કા બેઝા હલકા હુઆ. અરાજકતા મિટ ગઈ. રાક્ષસી લીલા કા અંત હુઆ ઔર ભારત મેં ફિર શાન્તિ કી બંસી બજને લગી.
રામને પુત્ર, પિતા, ભાઈ, સમ્રાટ, મિત્ર આદિ કે કર્તવ્ય કા આદર્શ સ્થાપિત કિયા. બાલિ-બધ, શક-તપસ્વી-વધ ઔર સીતા પરિત્યાગ કે વિષય મેં ભિન્ન ભિન્ન મત હૈ. યદિ સમય મિલા તે કિસી ઔર લેખ મેં ઇનપર વિવેચન કિયા જાયેગા. આજ ઈતના હી કહના પર્યાપ્ત હૈ કિ રામ કે જીવન કા અનુસરણ હી ભારત કે ભવિષ્ય કે લિયે કલ્યાણકર હૈ. હમેં અપને ધર્મ કા પાલન કરના ઔર ઈસ પ્રકાર અપના જીવન સફલ કરના હૈ.
આજ સંસાર મેં અશાંતિ છે, આજ અનાથ નારી-બચ્ચાં કે કંદન સે સંસાર સ્મશાન હે રહા હૈ-ધર્મસંકટ મેં હૈ, માનવ-સમાજ કે અધિકાર પર ધાર્મિક ઉન્માદ કા અત્યાચાર હે રહા હૈ, પશુ–બલ કી વૃદ્ધિ હૈ, હૃદય-હીને રાજનીતિ ને અપને તાંડવ-નૃત્ય સે સંસાર કો નરક મેં પરિણત કર દિયા હૈ, અતઃ હમેં રામ-જીવન કે આદર્શ માનના કર્તવ્ય છે. પર સ્મરણ રહે, કિ હમ કિસી કો અપના શત્રુ ન સમ9. ઉન્માદ કે વશીભૂત મનુષ્ય હમારી કૃપા કે પાત્ર છે. રામ-જીવન” કે આદર્શ માનનેવાલો કે કેષ મેં ધૃણ શબ્દ કે લિયે સ્થાન નહીં હૈ:–
“ઉમા જે રામ-ચરણ-રત, વિગત-કામ-મદ-ક્રોધ;
નિજ પ્રભુ સમ દેખહિ જગત, કે સન કરહિં વિરોધ.” રામ કે જીવન પર અપના જીવન નિયમન કરનેવાલા મનુષ્ય અજ્ઞતા, મેહ, સ્વાર્થ, ઇદ્રયલોલુપતા, ધર્માન્જતા કા શિકાર નહીં બનતા. કયા હમ વિશ્વાસ કરે, કિ હમારે ભારતીય ભાઈ
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |