Page Text
________________
૪૦
શ્રીરામચરિત્ર ઔર્ વમાન હિંદુજાતિ
ચેષ્ટા,ઉદ્યોગ ઔર કર્મ કરને કી જરૂરત હાતી હૈ.કર્મ કી મહત્તા કા દિખલાને એવ` મનુષ્ય કે જા તીયતા ઔર કણ્ડતા કી શિક્ષા દેને કે લિયે હી અવતારાં કા પ્રાદુર્ભાવ હેાતા હૈ.ઈશ્વર હમે યહુ અતલાના ચાહતા હૈ, કિ સ્વયં વહ ભી કાર્ય-કારણ કે સિલસિલે કા ભંગ નહીં કર સકતા.
પાટક ! હમારી ઇસ મીમાંસા સે અસતુષ્ટ હેાકર તુમ યહ કહસકતે હા,અવતારાં કા યહ યથાય અભિપ્રાય ઔર તાપ નહીં હૈ.ઈશ્વર સંસાર મેં લીલા કરને ઔર ભકતાં કૈા સુખ દેને કે લિયે આયા કરતા હૈ. ટ્રૅકિક, યોગ ઔર જ્ઞાન કા પથ ભયંકર ઔર દુર્ગામ હૈ ઔર ઉનકે દ્વારા મુક્તિ પ્રાપ્ત કર્ના અત્યંત દુસ્તર હૈ; ઈસીલીયે મુક્તિ-પથ કા સુલભ બનાનેકે નિમિત્ત,ઈશ્વર સંસાર મેં આતા ઔર લીલાએ ક્રિયા કરતા હૈ, તાકિ લેગ ઇન લીલા કી કથાઓ કા પટ ઔર સુનકર બિના પ્રયાસ” ભવસાગર સે પાર ઉતર જાયે;પરંતુ પાક ! મૈં તુમ્હારી હી ન્યાય-ભુદ્ધિ સે પ્રાર્થીના કરતા હું,કિ કયા યહ ઈશ્વર કી ઈશ્વરતા કા ન્યૂત નહીં કરતા ? કયા ઇશ્વર સ્તુતિપ્રેમી, ખુશામદ-પસંદ હૈ? કયા વદિત ઔર સ્ખવિત હૈાને કે લિયે હી વહુ રિચના કિયા કરતા હૈ ? જન્મ તુચ્છ મ નુષ્ય ભી ખુશામઃ ઔર્ સ્તુતિ કે પસંદ કરને કે કારણ નીચ ઔર ધૃણિત અનુમાન ક્રિયા જાતા હૈ, તબ કયા ઈશ્વર કા ખુશામદપસંદ ઔર સ્તુતિ-પ્રેમી બનાના ઉતકી ધાર અવજ્ઞા કરના નહીં હૈ?
ઔર લીલા ? ઇસકે સંબંધ મેં કુછ નહીં કહના હી અચ્છા હૈ કયા ગ્રહુ ઔર આકાશ, સૂ ઔર ચદ્ર, જલ ઔર સ્થલ, પ્રાણી ઔર ઉભિદ્દ, પુષ્પ ઔર લતા, પહાડ ઔર સમુદ્ર, નદી ઔર પ્રભુત, કમલ ઔર ભ્રમર, પ્રેમ ઔર સૌ—નહીં નહીં વિચિત્ર, વિરાટ ઔર રહસ્યમયી પ્રકૃતિ હી ઉસકી યથેજ લીલા નહીં હૈ ? દશરથ કે ધર જન્મ લેકર ઉસને અસી કૌન સી લીલા ક હૈ, જો ઈસ મહાન લીલા સે મહત્તર હૈ ? કયા શ્વર કી ઇસ વિશાલ લીન્ના કા સ્મરણ, ઔર ચિંતન કર ભવસાગર સે પાર હેાના અસભવ થા? વહુ આયા; મનુષ્ય કી તરહ આયા મનુ'યાં કે સાથે સમવેદના ઔર સહાનુભૂતિ પ્રકટ કી,મનુષ્ય કી હી તરહ સુખ-દુઃખ કે વશીભૂત હુઆ.મનુષ્ય કી હી તરહ વહુ ગૃહ-પરિવાર, પિતા-પુત્ર, નારી ઔર કુટુંબ, બધુ ઔર બાંધવ, ધર્મ ઔર્ ક, યુદ્ધ ઔર લડાઇ, દેશ ઔર જાતિ કે પાશ મે' આબદ્ધ હુઆ ઉસને કીતિ ઔર ખ્યાતિ પ્રાપ્ત કી,જાતિ કા મસ્તક ઉંચા કિયા, આ સભ્યતા ઔર સંસ્કૃતિ કા વિસ્તાર કિયા ઔર ઇસ સે જાતિ કે પ્રત્યેક વ્યક્તિ "કૈં હૃદય સિંહાસનપર આરૂઢ હુઆ. ઉસને ન તૌ કાઇ ચમત્કાર દિખલાયા ઔર ન કાઇ લીલા હી કી. વહુ સાધારણ મનુષ્ય કી તરહ જન્મા ઔર સાધારણ મનુષ્ય કી હી તરહ સંસાર મેં વિદા ભી હુઆ.
અતએવ ઉસને સ્વયં અપને જીવન કે દ્વારા જિસ ક-પથ કા નિર્દેશ કિયા હૈ ઉસપર ચ લના હી-ઉસને જિત કમાઁ કા કિયા હૈ ઉનકા કરના હી-જાતિપ્રેમ ઔર સ્વદેશપ્રેમ કા જે જ્વલંત ઉદાહરણ ઉસને હમારે સામને રખા હૈ,ઉસી કે અનુસાર જાતિ ઔર દેશ કી સેવા કરના હી ઉસકી યથા` પૂજા હૈ, વહ સ્વયં મનુષ્ય થા, ઈસલિયે વહુ મનુષ્યેાચિત કર્મોં સે હી પ્રસન્ન હૈ! સકતા હૈ. વહુ સ્વયં ક થી, ઇસલિયે કર્મવીર હી ઉસકી પ્રસન્નતા પ્રાપ્ત કર સકતે હૈ.વહ વીર ચેાદ્દા ઔર સદાચારી થા, ઇસલિયે વીર યેદ્દા ઔર સદાચારી હી ઉસકી કૃપા પ્રાપ્ત કર સકતે હૈ વહ સ્વયં બલિષ્ઠ, દાંક ઔર નીરાગ થા, ઇલિયે હીજડ નપુસકાં, રાગિયાં, નિખલાં ઔર કાયરે કા ઉસમે કાઇ આશા નહી રખની ચાહિયે.
પરંતુ હાય રી! મારી મૂર્ખતા ઔર જડતા આજ હમ લહેંગે ઔર સાડિયેાંતક પતનકર અક્ષરશઃ સ્ત્રી બનકર ઔર સ્ત્રિયેાચિન કામે કૈા કરકે ચેલી ઔર સિંદૂરતક ધારણ કર કે-આંખેાં મેં સુર્યાં ઔર કજ્જલ,હાથેમાં મેં ચૂડિયાં, નમાં મે મે'દી,પૈરે મે' મહાવર લગા કર કે-બાલ કે। સવારકર ઔર-ઝુડાચાટી બનાકરકેશાં મેં પુષ્પ ધારણ કરકે—સ્ત્રી બનને કે જોશ મે' અપને પુરુષસચક નામેાંતક કા ત્યાગ કર કે એવં સ્ત્રીકા સા નામ બદલ કરકે-નહીં' નહીં,બહુત દફે સ્ત્રિયેાં કી તરહ કટાક્ષ ચલાકર ઔર સ્ત્રિયા કી હી તરહ ચટક-મટક કર ઔર નયનખાણ્ ચલાકર તથા નખરે કરકે–ઉસકી દયા ઔર કરુા કૈ અપની ઔર આકર્ષિત કરના ચાતે હૈં? હાય ! કૈસા ભયાનક પતન હૈ ! વીર ઔર દેશવિજયી તથા લંકાપðન્ત સમસ્ત દક્ષિણી ભારત મે આ— સંસ્કૃતિ કે કૈલાનેવાલે ઉદ્બટ રણ-રાજનીતિ-નિપુણ રામ કે વંશજો કી કૈસી દુરવસ્થા હૈ ! ! આહ ! કયા ઉસ પૂજ્ય યાદ્વાપર હમે રહુમ ભી નહીં આતા ? હમ અપને વર્તમાન આચરણુ
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |