Page Text
________________
હે રામ ! मक्षयं विषं तक्ष्णिं पतये मपि पावके । नियुक्तो गुरुणा पिंत्रा नृपेण च हितेन च ॥ तद्ब्रूहि वचनं देवि ! राज्ञो यदमिकांक्षितम् । करिष्ये प्रतिजानीहि राम्रो द्विनाभिभाषते ॥”
“ માતા ! યહ તુમ કયા કહ રહી હૈા ? મેરે લિયે તુમ્હેં ઐસા કહના ઉચિત નહી હૈ. કયા તુમ્હેં માલૂમ નહીં હૈ, કિ મૈં મહારાજ કી આજ્ઞા પાઉં, તા ધધકતી આગ મે' કૂદ પડૂ, સમુક્રમે હૂબ જાઉં ઔર હસતે હસતે ભયંકર વિષ કા પ્યાલા પી લૂં? વે મેરે પિતા, ગુરુ, રાજા ઔર હિતેષી હૈ–ઉનકી આજ્ઞા મેરે લિયે વેદ-વાય સે ભી બઢકર હૈ. શીઘ્ર કહે, ને કયા ચાહતે હૈ ? વે જો કહે, વહ કરને કે લિયે મૈં તૈયાર છું. ઠીક જાન લેા, રામ દે ખાતેં નહીં કરતા, જે કહતા હૈ, ઉસે પૂરા કર દિખાતા હૈ.”
૩૮૭
ઇસ પ્રતિજ્ઞાવચન કે સુનકર કૈકેયી ને અપને તરકસ કે વે દેને તીર નિકાલે; જો કદાચિત્ બર્ડ સે બડે ધીર પુરુષ કા હ્રદય ચીર ડાલતે; પર રામને ઉન્હેં ફૂલ કી તરહ સ્વીકારકર મુસકરાતે હુએ કલા-“ મા ! ઇતની સી ખાત કે લિયે મહારાજ કા ઈતના દુઃખ હૈ? લે, મૈં અભી વન જાતા હું. ભાઇ ભરત કે ગદ્દી મિલે, ઇસસે બઢકર ખાનંદ કી બાત મેરે લિયે ઔર કયા હૈાગી? હાં, યહ દુઃખ મુઝે અવશ્ય રહા, ક ભરત કી રાજગદ્દી મૈં અપની આંખેાં ન દેખ સકુગા.”
યહ કહે રામ, બિના ક્ષણ-ભરકા વિલંબ કિયે, વન જાને કા તૈયાર હૈ। ગયે. કૈકેયી કે કાપભવન સે અસા વજ્ર સા કઠારી આદેશ લેકર બાહર આનેપર ભી કિસીને ઉનકે તેજોમય મુખમડલ કી કાંતિ મે નિક ભી કમી નહીં દેખી. કિસીકા યડ અનુમાન કરને કા ભી અવસર નહીં મિલા, કિ અભી-અભી ઇસ કૈામલતા જ઼ી ખાનપર ઈંદ્ર ક! ભયાનક વજ્ર બરસ પડા હૈ.
પિતા કા વહી આદેશ રામને એક દિન, દે દિન નહી,ચૌદહ વર્ષોં તક સિર-આંખેાંપર રખ્ખા. હજારાં તરહ કે કષ્ટ ઉઢાયે, પર એક દિન કે લિયે ભી પીછે ફિરકર નહીં લિયે પશ્ચાત્તાપ તક નહીં કિયા-સામને આયે હુએ નીરસ ઔર કઠેર ક પણ સે લગે રહે.
દેખા; પિછલે દિાં કે કે પાલન મેં હી પ્રાણ
કિતને પરિવર્તન હુએ; પરંતુ રામ ! તુમ્હારે રૂપમે તેા કલી કાઇ પરિવર્તન નહીં દિખાઇ દિયા. વહી સાગરસા અગાધ અન`ત ગગનસા ઉદાર-હૃદય જીવન કે સુખમય પ્રભાતસે લેકર જીવનાન્ત કી અંધેરી સંધ્યાતક સદા કામ કરતા રહા. માનાં જગતકા યઠ્ઠી શિક્ષા દેને કે લિયે તુમ ઇસ પૃથ્વીપર અવતરત હુએ થે, કિ જીવન કા સમર–સ્થલી મેં નિર ંતર યુદ્ધ કરના હી વીર કે જીવન કી સાકતા હૈ. ઉસે એક દિન કે લિયે ભી વિશ્રામ, સુખ યા સુવિધા કા મુહુ જોહને કી આવશ્યકતા નહીં. યુદ્ધ હી ઉસકી પ્રકૃતિ હૈ, કષ્ટ સહુના હી ઉસકા પુરસ્કાર હૈ.
ઔર, તુમ્હીને પહલે-પહલ હમેં યહ સિખલાયા, કિ જગત્ મેં કાઇ જીવ છેટા યા નીચ નહીં હૈ.સભીમે ઉસ પરમાત્મા કા અંશ વર્તમાન હૈ, જે સૂ કી કિરણોં કી ભાંતિ આબ્રાહ્મણચાંડાલ સબકે ભીતર બૈઠા હુઆ હૈ. ઐસા ન હતા, તે નિષાદોં કે રાજા ગુહ કૈ તુમ ક્યાં પ્યાર સે અપનાં સખા બનાતે ઔર ઉસે ગલે લગાતે? જિન બન્દરાં કા સવેરેસવેરે કાષ્ટ નામ ભી નહી લેતા, ઉન્હીં કે અપના મિત્ર કયાં કર બનાતે ? વિભીષણ કા અપના પરમ સખા કર કયાં કર આલિંગન કરતે ? ભીલની કે જૂઠે ખેરાં કૈા ક્યાં સરાહ–સરાહ કર ખાતે ? નાથ ! ઇસીલિયે તે હમ તુમ્હે પરમાત્મા કહકર જાનતે, માનતે ઔર પૂજતે હૈ. ઇસીસે તે હમારા યહ વિશ્વાસ હેા ગયા હૈ કિ– “ રામ-ભક્તિ-મણિ ઉર ખસ જાકે, દુ:ખ-લવલેસ ન સનેહુ તાકે. ”
હે પ્રભ! ! હે રામ ! આજ ઇસ રામનવમી કે દિન હમેં તુમ્હારે કૌન કૌનસે ચિરત નહીં યાદ આતે ? પરંતુ દેવ ! સચ જાતના, હમ આજ ઐસે પતિત હૈ। ગયે હૈં, કિ તુમ્હારે ઉપાસક કહલાકર ભી હમ થેાથે અભિમાન ઔર ઝુડે ધોંડબર મેં પડકર જગતભર સે નિદિત ઔર ઉપહાસાસ્પદ હાતે હુએ ભી ન જાને કૌનસા ખુરા ભલા દિન દેખને કે લિયે અબ ભી અપનેક આ ઔર હિંદુ કહતે હુએ પૃથ્વી કા ભાર બઢાયે હુએ હૈ. શતાબ્દી કે બાદ શતાબ્દિયાં ખીતતી ચલી ગયી–હમને દાસતા કે દિન બડે સુખ સે કાટ ડાલે ઔર આજતક ઉસકે સાથ નાતા જોડે બેડે એક બાર શતસહસ્ર કંઠે મિલાકર તુમ્હારે ચરણાં મે અપની વિપત્તિ કી કથા ભી નિવેદન કરના નહીં ચાહતે. ભાઇ ભાઇ ક! જો પ્રેમ તુમ દિખા ગયે હા, આજ યદિ હમમેં ઉસકા શતાંશ કયા સહસ્રાંશ ભી હતા, તેા ન જાને હમારે યે દુઃખ કે દિન કભકે બિદા હા ગયે હેાતે. તુમને તેા વાન
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |