Page Text
________________
ભગવતી સાવિત્રીનુ સક્ષિપ્ત નૃત્તાન્ત
૩૯
સૌદર્યું, વહી વિશાલ અરુણ કમલ-લેાચન, વહી બાલ-સૂર્ય કી–સી દિવ્ય કાન્તિ. રાજા ઔર રાની દે।નેમાં હી ઉસ દિવ્ય—લક્ષણા કન્યા કા પાકર પરમ આનન્દ્રિત હુએ, ઉન્હાંને મન હી મન ભગવતી સાવિત્રી કૈા પ્રણામ ક્રિયા. વહ વાસ્તવ મેં સાધારણુ કન્યા નહીં થી; વહ ભગવતી કી તેોમયી શિશુ-મૂતિ થી !
રાજપુરાહિત ને ભી કન્યા કે! દેખકર યહી કહા કિ, વહ ભગવતી કે તેજોમય અંશ સે સમુદ્ભૂત હુઈ હૈ. રાજપુરાહિત ને કહાઃ— રાજન્! આપ વાસ્તવ મે અે સૌભાગ્યશાલી હૈ ઔર આપ સે ભી અધિક સૌભાગ્યશાલિની હૈં રાજમહિષી, જીનકે ગર્ભસે સાક્ષાત્ જગન્માતા ભગવતી સાવિત્રી ને જન્મ લિયા હૈ. ઐસા તેજ, ઐસા લાવણ્ય ઔર ઐસા મનેહર સ્વરૂપ કયા સાધારણુ કન્યા મેં પાયા જાતા હૈ ? સાવિંત્રી દેવી જ઼ી કૃપા સે આપ¥ા યહ દિવ્ય કન્યા પ્રાપ્ત હુઈ હૈ, સાવિત્રી દેવી કે હી વિશિષ્ટ તેજોમય અંશ સે યહ કન્યા ઉત્પન્ન હુઈ હૈં, ઇસી લિએ ઇસકા નામ ભી ‘સાવિત્રી' હી ઠીક હોગા.'
ઇતના કહેકર રાજપુરાહિત ને ઉસ નવાત કન્યા કે પાદ-પદ્મ પર અપના જટાજૂટશેાભી મસ્તક રખ દિયા. કન્યા કે મુખમડલ પર એક અભિનવ આભા પ્રકટ હુઇ. સારા ઉપસ્થિત ઋષિ-સમાજ એક સ્વર સે નિનાદ કર ઉઠા:—“ ભગવતી સાવિત્રી કી જય. ’
રાજદંપતિ ભી કહ ઉઠે:- ભગવતી સાવિત્રી કી જય. હમ ભી કહતે હૈં ભગવતી સાવિત્રી ી જય: '
શુકલ પક્ષ કે શારદીય ચન્દ્રમા કી ભાતિ સાવિત્રી અને લગી; પર જૈસે હી જૈસે વે અવસ્થા મે બઢની જાતી થીં, વૈસે હી વસે ઉનકે શરીર કી દિવ્ય-તેજેમયી કાન્તિ ભી પ્રદીપ્ત ઔર પ્રસ્ફુટ હૈતી જાતી થી. રાજા ઔર રાની દેનાં હી ઐસી તેજોમયી કિશોરી કા પાકર પરમ પ્રસન્ન રહતે ચે. જબ ભગવતી સાવિત્રી પાચ વર્ષ કી હુઈ, તબ ઉન્હેં પઢાને કે લિએ બડે-બડે પ્રસિદ્ધ વિદ્વાન નિયુક્ત કિએ ગએ. થાડે હી સમય મેં સાવિત્રી ને સબ વિદ્યાએ મેં પારદર્શિતા પ્રાપ્ત કર લી; વેદવેદાંગ, ઉપનિષદ, સાહિત્ય, ઇતિહાસ, સંગીત, ચિત્રકલા ઇત્યાદિ સમસ્ત વિષયાં મેં કુમારી સાવિત્રી કી અબોધ ગતિ હૈ। ગઈ. વહુ તે સચ પૂર્ણએ લીલામાત્ર થી, નહીં તે। વેદમાતા સાવિત્રી કે લિએ વિદ્યાએ મે પારદર્શિતા પ્રાપ્ત કરને કી કયા આવશ્યકતા ! જીસકે શ્રીચરણાં સે વિદ્યા કી મન્દાકિની સહસ્ર-સહસ્ર ધારાએ મેં વિભક્ત હેાકર પ્રવાહિત હાતી હૈ, જીસકે મુખ સે નિકલનેવાલી વાણી હી વેદ કા સ્વરૂપ ધારણ કરતી હૈ ઔર જીસકે વીણા કે સ્વાં મે... સદા દિવ્ય સંગીત ઝકરિત હાતા રહતા હૈ, ઉસે ગુરુ-મુખ સે વિદ્યા સીખને કી આવશ્યક્તા કયા હૈ? પર, જબ મલેાક મેં અવતાર લિયા હૈ, તબ પૂર્ણ રૂપ સે સમસ્ત પ્રકાર કી લીલાએ કરની હી હેાંગી. અસ્તુ.
રાજા–રાની દેતાં હી કુમારી સાવિત્રી કી ઉસ દિવ્ય પ્રતિભા કી બાત જાનકર ઔર ભી ઉડ્યુલ હેા ઉઠે. કુમારી સાવિત્રી ભી ઉનકા સબ પ્રકાર સે પરંતુષ્ટ કરને લગીં. શારદીય કૌમુદી કા ધારા મેં સ્નાન કરતે હુએ, ઉપવન કી વિકસિત લતા કે પાસ બેઠકર જન્મ કુમારી સાવિત્રી વીણા કે સ્વર મેં સ્વર્ મિલાકર સામવેદ કે પવિત્ર મન્ત્રાં કા ગાન કરતી, તબ ઐસા પ્રતીત હાતા થા માનાં સ્વયં વેદ--વાણી હી શરીર-ધારિણી બનકર ગા રહી હેા; જબ વસન્ત કે સુરભિત પ્રભાત મેં ગુલાબ કે ફૂલાં સે ભગવતી કી સૌન્દર્યંમયી પ્રાતમા કા ચારુ શૃંગાર કર કે, કુમારી સાવિત્રી સ્વરચિત સ્તોત્ર કા ગાયન કરતીં, તખ ભગવતી કી પ્રતિમા ભી વિમુગ્ધ ભાવ સે સુનને લગતી. હેમન્ત કે મધ્યા મેં જબ તપાવન કી કુટીર કે સમ્મુખ આસીન હેાકર કુમારી સાવિત્રી વિનય-મધુર વાણી મેં ઋષિયાં કે સાથ ઉપનિષદ્ કે મૂલતત્ત્વાં ક વિવેચના કરને મેં પ્રવૃત્ત તી', તબ ઉનકી ઉસ અગાધ વિદ્રત્તા કે દેખકર ઋષિગણુ ઉન્હેં સાક્ષાત્ સરસ્વતી કે સમાન માનકર મન હી મન ઉન્હેં પ્રણામ કરતે થે. ઔર જબ ગ્રીષ્મ કી શીતલ અરુણુરાગમયી સન્ધ્યા કે સમય કુમારી સાવિત્રી અપની સખિયાં કે સાથ ઉપવન મે વિહાર કરતી, ઉસ સમય વે મૂર્તિમતી સૌન્દર્ય-લક્ષ્મી કે સમાન પ્રતીત ાતીં. ઇસ પ્રકાર સબ વિદ્યાએ મે' પારદર્શિતા પ્રશ્ન કરકે, સમસ્ત કલાએ મે' પ્રવીણ હેાકર, તેજ ઔર તપ કી મૂર્તિમતી પ્રતિમા કે સમાન, કુમારી સાવિત્રીને યૌવન કે સમુજ્વલ યુગ મેં પદાર્પણુ કિયા.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |