Page Text
________________
કાલી કમલીવાલે બાબા કી લોકપયોગી સંસ્થા
૩૦૩ કાલી કમલીવાલે બાબા કી લેકોપયોગી સંસ્થાએં
(લેખક-અમૃતલાલ શીલ. “સરસ્વતી ડીસેમ્બર ૧૯૨૬ ના અંકમાંથી)
ક્યા સાધારણ ગૃહસ્થ, ક્યા ધનવાન, કયા રાજામહારાજા, ક્યા ત્યાગી સાધુ-સંત, જિન મહોય ને હરિદ્વાર, હૃષીકેશ, કેદાર, બદરિકાશ્રમ, ગંગોત્તરી આદિ હિમાલય કે તીર્થસ્થાનોં કો દર્શન કિયા હૈ, ઉનમેં શાયદ હી અિસા કઈ હો જીસકા કાલી કમલીવાલે બાબા-દ્વારા સ્થાપિત સંસ્થાઓ--દાતવ્ય-ચિકિત્સાલય–ધર્મશાલાઓ આદિ સે કુછ ન કુછ ઉપકાર ન હુઆ હો. અતએવ ઉનકી ઇન સંસ્થાઓ કે નામ તો લોગ ને ધ બડે હી અને હાંગે.
આજ સે ૪૦-૫૦ વર્ષ પહલે હષીકેશ મેં એક ઉચ્ચ કટિ કે સાધુ રહતે થે. વે પૂર્વાશ્રમ મેં પંજાબ-દેશ–વાસી થે ઔર સંન્યાસ-અશ્રમ મેં ઉનકા નામ શ્રીપાદ વિશુદ્ધાનંદગિરિ થા; પરંતુ સૈર્વસાધારણ મેં વે કાલી કમલીવાલે બાબા કે હી નામ સે પ્રસિદ્ધ છે. એક બાર વે હિમાલયવાસી સાધુઓ ઔર યાત્રિયોં કી દુર્દશા ઔર કષ્ટ દેખ કર બહુત દુખિત ઇએ. અતએવ વે કલકત્ત ગયે ઔર વહાં કે ઉદાર હિંદુઓ સે ઉપર્યુક્ત સાધુઓ ઔર યાત્રિયા કી દુર્દશા કા હાલ કહી. ફલતઃ દાનવીર શેઠ સૂરજમલ ઝુનઝુનાવાલા ઔર અન્ય વ્યાપારી, વિશેષ કર મારવાડી વ્યાપારી, સહાયતા કરને કે તૈયાર હે ગયે. ઈનકી સહાયતા પાકર ઉક્ત કમલીવાલે બાબા ને હલકેશ, હરિદ્વાર, કેદાર, ગંગોત્તરી આદિ સ્થાને મેં ધર્મશાલાયૅ, દાતવ્ય ચિકિત્સાલય આદિ સ્થાપિત કિયે ઔર ઉસ પ્રદેશ મેં રહ કર તપસ્યા કરનેવાલે સાધુ-તાપસે કે હવે, ખાને, ઓઢને, તાપને આદિ કા પ્રબંધ કર ગૃહસ્થ ઔર ત્યાગી સાધુ-સંતો તથા તીર્થયાત્રિય કે અપને અશેષ ઋણજાલ મેં આબદ્ધ કર લિયા. ઇસકે ઉપરાંત ઉનહોને ઉપર્યુક્ત શેઠ સૂરજમલજી સે પ્રાચીન લક્ષ્મણખૂલા કે સ્થાન પર લોહે કા પૂલ બનવા દિયા. (આજ કઈ સાલ હુએ, વહ પુલ ટૂટ ગયા ઔર ઉસકે ફિર બનવાને કી ચેષ્ટા કી જ રહી છે. ) ઈસ પ્રકાર ઉત્તરાખંડ મેં લોક-સેવા કે કાર્ય કે પુર:સર કર વે હાકેશ મેં અપના જીવન ઉપયુકત સકાય કે સંચાલન મેં સદા લગાયે રહતે. અંત મેં જબ વે સમાધિસ્થ હો ગયે, તબ ઉનકે એક માત્ર શિષ્ય શ્રીપાદ નારાયણગિરિ કી જ કી ગઈ. શ્રીપાદ નારાયણગિરિ અપને પૂર્વાશ્રમ મેં તંગદેશ–વાસી થે, અંગ્રેજી. ઔર સંસ્કૃત મેં ઉચ્ચ કોટિ કે વિદ્વાન છે, પરંતુ બડે વિરક્ત ઔર પરિવ્રાજક ભી થે. ૧૯૦૮ કે લગભગ ઉન્હને મદ્રાસ-નગર મેં અપના આશ્રમ
સ્થાપિત કિયા થા, વહાં ઉનકે સંકડે ભક્ત ઔર શિષ્ય હે ગયે, જે ઉનસે દર્શન, વિશેષતઃ વેદાન્ત કી શિક્ષા લેતે થે. મદ્રાસ મેં ઉનકે સ્થાન કા નામ “નારાયણધામ” પડ ગયા. ઉોને વહીં ૧૯૨૩ મેં મહાનિર્વાણ લાભ કિયા. જબ ઉનકા પતા નહીં મિલા, તબ બાબાજી કે પહલે સે હી આશ્રિત નાથ-સંપ્રદાયી રામનાથજી ઔર ઉદાસી–સંપ્રદાયી આત્મપ્રકાશજી ને ઇસ બડી સંસ્થા કા સારા પ્રબંધ અપને હાથ મેં લે લિયા. ઇનકે પ્રબંધ-કાલ મેં ભારતવર્ષ કે દસરે નગરાં કે અન્ય સંપ્રદાય ઔર જાતિ કે દાનવીર ભી સહાયતા કરને લગેઇન સહાયક મેં સૂર્યવંશાવલંસ હિન્દ્રપતિ રાજપૂત-કુલ-ગૌરવ મહારાણા ઉદયપુર કા ભી નામ હૈ. યાત્રિય કી ભેટ સે ભી અછી રકમ આને લગી. હિમાલય-પ્રદેશ કે ક્ષેત્રો કે ઉપરાંત પ્રયાગ, કાશી, ગયા, કુરુક્ષેત્ર આદિ ક્ષેત્રો મેં ભી બાબાજી કે નામ સે અનસત્ર ઔર આશ્રમ સ્થાપિત હુએ ઔર હલીકેશ મેં એક આયુર્વેદ વિદ્યાલય ભી સ્થાપિત હુઆ. ઇસ આયુર્વેદ-વિદ્યાલય કે સરકાર ભી આર્થિક સહાયતા દેતી હૈ. કુછ દિન કે બાદ ઉપર્યુક્ત દોને મહાનુભાવ મેં કુછ વિરોધ હો જાને સે દેને અલગ હે ગયે, ઔર હર્ષકેશસ્થ “સ્વર્ગાશ્રમ ” નામ કી ધર્મ– સંસ્થા કી અધ્યક્ષતા આત્મપ્રકાશજી ને લે લી, જે આજ ભી ઉન્હીં કે હાથ મેં હૈ, ઔર બાકી સંસ્થાયે રામનાથજી કે અધીન રહીં. ઇન દેનાં મહાત્માઓ ને ભી અપને કે કાલી કમલીવાલે કે હી નામ સે પ્રસિદ્ધ કિયા. અભી કુછ દિન હુએ કિ રામનાથજી કા સ્વર્ગવાસ હો ગયા. (૧ ફરવરી, ૧૯૨૬). ઉનકે દેહાન્ત હો જાને પર રામનાથજી કે સમય કે કર્મચારી હી ઉનકી સંસ્થાઓ કા અભી તક છેડા-બહુત કામ ચલા રહે હૈ,-સુનતે હૈ, રામનાથજી ને અપને જીવન-કાલ મેં એક ટ્રસ્ટ સ્થાપિત કરના ચાહા થા. ઔર ઉસકા મસવિદા ભી બન
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |