Page Text
________________
મહાત્મા અગસ્ત્ય કી મહુત્તા
૨૯૫
અધ્યવસાય હી
જિસ મનુષ્ય યા જિસ દેશ મેં મહત્ત્વાકાંક્ષા નહીં વહુ કભી ઉન્નતિ નહીં કર સકતા. ઇસે અબાધ સત્ય સમઝિએ.
યદ્યપિ કુછ સમય સે ઇક્કે દુકકે ભારતવાસી વિદ્યોપાર્જન ઔર વ્યાપાર કે લિયે ઇસ દેશ કે જાને લગે હું તથાપિ અધિકાંશ મેં સમુદ્ર-પાર કરના મ્યુતિ કા કારણ સમઝતે હૈં. જો રાજપૂત, કિસી સમય, ભાલે કી તાંક સે છેદ કર નીચે આગ મે રેટિયાં પકાતે ચેપ ઔર અમેરિકા આદિ કી યાત્રા કરને મેધાનિ અરબ, મિસ્ર, ફારિસ, ફ્રાંસ, ઈગ્લેંડ ઔર હાંકકાંગ જાને કી હાનિ નહી. હાતી, પર અન્ય ઉદ્દેશ સે જાને સે હમ સમૂલ જાતે રહને મે' અભી બહુત
ધ
કે પ્રાયઃ પ્રત્યેક પ્રાંત સે અખ વિદેશે યા વાલે બહુત બડા પાપ ઔર જરૂરત પડને પર, વાડે કી પીઠ સે ઔર ખાતે થે વે તક ઈસ સમય સમઝતે હૈં. ફૌજ મેં ભરતી હાક મેં હમ લેગોં કી જાતિ ઔર ધ ડરતે હૈ. યહ પ્રવૃત્તિ ધીરે ધીરે કમ હેા રહી હૈ, પર ઉસકે સમય દરકાર હૈં.
હમારી ઇસ ગ્રૂપમંડૂકતા ને હમારી જો ને કી હૈ ઉસકી યત્તા નહીં, ઉસકે કુલ હમ પદ પદ પર ભાગ રહે હૈ. ઉસને હમે કિસી કામ કા નહીં રકખા, પરન્તુ દુર્દવ હમેં ફિર ભી સચેત નહીં હૈાને દેતા. ઉસને હમે યહાં તક અંધા બના દિયા હૈ કિ હમ અપને પૂર્વ પુરુષાં કે રિત ઔર ઉનકે દૃષ્ટાન્ત ભી ભૂલ ગયે હૈ. હમારે જિન ધર્માંરીણુ પ્રાચીન ઋષિયોં ઔર મુનિયોં ને ીપાન્તરાં તક મેં જાકર આય્યાઁ કે ધર્મ, જ્ઞાન ઔર અશ્વ કી પતાકા હરાજી ઔર બડે બડે ઉપનિવેશાં તર્ક કી સ્થાપના કર દી, ઉનકી ચિરતાવલી આજ ભી હમેં અપની પુરાની પાથિયાં મે લિખી મિલતી હૈ; પરન્તુ ઉનકી એર કિસી કા ધ્યાન હી નહીં જાતા. ઉનકે કાપ્યોં કા અનુસરણ કરના ! દૂર કી બાત હૈ.
""
રૂપમ્ ' નામ કા એક સામયિક પત્ર અંગ્રેજી મેં નિકલતા હૈ. ઉસમેં બડે હી મહત્ત્વ કે લેખ ઔર ચિત્ર પ્રકાશિત હેતે હૈં. ઉસમેં એ॰ સી॰ ગાંગૂલી નામ કે એક મહાશય ને એક લેખ અગસ્ત્ય -ઋષિ કે સબંધ મે પ્રકાશિત કરાયા હૈ. યહી લેખ કવિવર રવીન્દ્રનાથ ઠાકુર કી વિશ્વભારતી નામક પત્રિકા કે ગત જીલાઇ માહને કે અંક મેં ઉદ્ધૃત હુઆ હૈ. ઉસ લેખ મે યહુ લિખા ગયા હૈ કિ હમારે પ્રસિદ્ધ ઔર્ પ્રાચીન અગસ્ત્ય-મુનિને કમ્બેડિયા હી મેં નહીં, સુમાત્રા, જાવા ઔર મેર્નિયા તક મેં જાકર વહાં પર ભારતીય સભ્યતા કા પ્રચાર કિયા થા. યહુ વહી અગસ્ત્ય-ઋષિ જાન પડતે હૈં જિનકે વિષય મેં કહા જાતા હૈ કિ ઉન્હોંને સમુદ્ર કા અપતે ચુલ્લૂ મેં ભર કર પી લિયા થા. ઇસ અતિશયેાક્ત યા રૂપક કા મતલબ શાયદ ઇતના હી હૈ, કિ જીત સમુદ્ર કે પાર જાના લેગ પાપ સમઝતે યા જીસકે સન્તરણ સે લેગ ભયભીત હેતે થે, ઉસી કે પાર્ વે ઇસ તરહ ચલે ગયે, જીસ તરહ લાગ ચુક્ષ્ભર પાની કા પાન કર જાતે હૈં. અગસ્ત્ય કે આપ કલ્પનાપ્રત પુરુષ ને સમઝ લીજીએગા. ઉનકા ઉલ્લેખ આશ્વલાયન-મૃત્થસૂત્રેાં તક મેં હૈ; પુરાણાં મેં તે। ઉનકી ન માલૂમ કિતની કથાયે પાઇ જાતી હૈ. ઉનકે ચલાયે હુએ અગસ્ત્ય-ગોત્ર મેં ઇસ સમય ભી સહસ્રશઃ મનુષ્ય વિદ્યમાન હૈં. પૂર્વય દ્વીપ મે' પાયે ગયે એક શિલાલેખ તક મેં ઇસ બાત કા નિર્દેશ હૈ. .
અગસ્ત્ય—ઋષિ કા નિવાસસ્થાન કાશી થા. વે મહાશૈવ થે ઔર કાશી કે એક શિવ-મંદિર, બહુત કરકે વિશ્વનાથ કે મદિર સે સબંધ રખતે થે. વેડે વિદ્વાન ઔર બડે તપસ્વી શે. ઉનમેં ધર્મ-પ્રચાર-વિષયક ઉત્સાહ અખંડ થા. શૈવ-મત કી અભિવૃદ્ધિ કે લિએ ઉન્હોંને ૬ક્ષિણાપથ કે પ્રાન્તાં મેં જાતે કા નિશ્ચય કિયા. ઉસ સમય વિધ્ય−પર્યંત કે પાર દક્ષિણી પ્રાન્તાં મેં જાના દુષ્કર કાર્ય થા; કાંકિ ધાર અરણ્યાં કા પાર કરકે જાના પડતા થા, પરંતુ સારી કઠિનાઇયાં કા હલ કરકે મહામુનિ અગસ્ત્ય વિ'ધ્યાચલ કે ઉસ પાર પાઁચ ગયે. વહાં જાકર ઉન્હાંને દૂર દૂર તક કે જંગલ કટવાકર વહુ પ્રાન્ત મનુષ્યાં કે બસને ઔર આવાગમન કરને ચેાગ્ય ખના દિયા. વાલ્મીકિ–રામાયણ કે અરણ્યકાણ્ડ મેં લિખા હૈ, કિ ઉસ પ્રાન્ત । મનુષ્યાં કે બસને યેાગ્ય બનાને મેં દંડકારણ્ય કે અસભ્ય જંગલી લેગાં( રાક્ષસેાં ) ને અગસ્ત્ય કે કામ મે અડી બડી ખાધાયે ડાલી; પરંતુ અગસ્ત્ય ને ઉન સબકા પરાભવ કરકે કિતને હી આશ્રમાં ઔર નગરમાં કી સ્થાપના કર દી. ઇરાવલ ઔર વાતાપિ નામ કે દો રાક્ષસ ( શાયદ અસભ્ય જંગલી લાગે, કે સરદાર ) ઉસ સમય વહાં ખડે હી પ્રખલ થે. ઉનકે ઉત્પાત સદા હી જારી રહતે થે. ઉન્હે
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
| SR No. | 034611 |
| Book Title | Shubh Sangraha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Bhikshu Akhandanand |
| Publisher | Sastu Sahityavardhak Karyalay |
| Publication Year | 1928 |
| Total Pages | 594 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 35 MB |