________________
૨૯
અને એમ કરતાં જુદાં જુદાં ગીતા લલકારતા આવ્યા છે. જમીન પર મજૂરી કરતા એ મજૂરાનું સંગીત નાઈલ નદી છેલ્લા પાંચ હજાર વર્ષોથી સાંભળતી આવી છે.
નાઈલ નદીએ બનાવેલા એ પ્રદેશ પર એલકઝાન્ડ્રીઆથી પચાસ માઈલ દક્ષિણ પશ્ચિમમાં નેક્રેટીસ નગર હતું. ત્રીસ માઈલ દૂર પૂર્વમાં સાઈસ નગર હતું. તથા દક્ષિણ પૂર્વમાં એકસા એગણત્રીસ માઈલ દૂર કરે। હતું. કરે! નગર બહુ સુંદર હતું, પણ ઈજીપ્શીઅન ન હતું.
વિજેતા મુસલમાનેએ ઇ. સ. ૯૬૮માં ફરીવાર એ બાંધ્યું. એ બધા પ્રદેશો પર થઈ ઇજીપ્તની પુરાણી સંસ્કૃતિ વાંચવા આપણે પિરામીડ તરફ જવું જોઈ એ. જે લાંબા રસ્તેથી પિરામીડ પહોંચાય છે, તે રસ્તારપરથી ખૂબ દૂરથી જોતાં પિરામીડ ખૂબ નાના લાગતા હાય છે, પણ જોરથી દોડી જતાં આપણુ! આજનાં વાહનની ગતિ સાથે જાણે એ પિરામીડેાના દેહ આકાશમાં ઊંચા ઊછળતાં હેાય એવા દેખાય છે. અને જાણે રેતીના રણમાંથી ઊગી નીકળતા હાય તેમ મનુષ્યની અજબ કૃતી જેવા સામે ઊભા રહે છે. એ પિરામીડ સામે સીઝર અને નેપાલીયન એક વખત વહેતી જેવા ઊભા હતા. પચાસ પૈકાઓને ઇતિહાસ ખેલતા એ પિરામીડે! ઇતિહાંસનું ખૂબ જૂનું દન કરાવે છે. રેતીમાં પાસે જ સિંહના અશરીરવાળી એક ચિંતકની મૂર્તિ ઊભી છે. એ સિંહ જાણે ખૂબ ભયંકર રીતે આખા રણ તરફ્ એને પંજો ઉગામે છે, તથા વે'તીઓ લાગતા કાઈ પણ વટેમાર્ગુ સામે તથા અનંત દેખાતા મેદાન સામે જરા પણા હાલ્યાચાલ્યા વિના જેઈ રહે છે. એ સિંહનુ શરીર માથા આંગળથી મનુષ્યનું બની જાય છે. એ શરીરને ઘડનાર સંસ્કૃતિએ ઘડેલી આંખેામાં જે વિાળ ન મૂકયું છે તે સાક્ષી પૂરે છે કે એ સસ્કૃતિએ જં ગલનું જીવન પણ જોયું હશે.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com
