Prachin Bharat Varsh Bhag 04

SR No.: 034580
Original Sutra Author: N/A
Author: Tribhuvandas Laherchand Shah
Publisher: Jain Shwetambar Conference
Publication Year: 1938
Total Pages: 476
Language: Gujarati
Classification: Book_Gujarati
File Size: 59 MB

Page 53

પ્રથમ પરિચ્છેદ ]
Dec. 1835 p. 683). It was certainly the coinage of Garddabha princes. In the sanskrit drama entitled “ The Little Toy-Cart ''of the first century A. D. mention is made of Gaddhi-sr. Garddabhi-explained by commentators as coin ( WVilson J. R. A. S. III. 385). Of the ten Garddabha rulers of India, hitherto we know only two==ડીસીઝ (રાબ્દ।) સ્થાનિક પ્રાકૃત-૫ (ભાષામાં) ગદા ઉચ્ચાર થતા; બ્રાહ્મણોએ તેનું સંસ્કૃત રૂપ ગર્દભ, ગર્દભિન અથવા ગર્દભિન્ન (હરાવ્યું) છે. હિંદના વાયવ્ય ભાગમાં એક વિચિત્ર વાતો પ્રચલિત છે. (કે) ધારના રાજાની કુંવરીને પરણનાર ( એક કુમાર )ને ગધેડે–સંસ્કૃત ગર્દભ-બનાવી દેવામાં૩૬ આવ્યા હતેા. તે ગર્દભ શબ્દ કડીસીઝનું સંસ્કૃતમાં રૂપાંતર છે. સંસ્કૃત ગર્દભ શબ્દના અર્થ ગધેડું થાય છે. તેટલા માટે, પરદેશી
સમય તથા રાખ્યા
(૩૫) વાયવ્ય પ્રાંતેામાં ખેાલાતી પ્રાકૃત ભાષામાં ડીસીઝ રાબ્દને ગધેડા થાય છે કે કેમ તે તે ત્યાંના વતનીઓ જાણે: પણ આ લેખક મહાશયે તપાસ કરી હશેજ અને તે ઉપરથી આ કથન ઉતાર્યું હરો એમ આપણે માની લેવું રહે છે.
(૩૬) આ વાત તો ગેાઢવવી પડી લાગી છે. કેમકે નહીં તે મનુષ્યને પશુ તરીકે કેમ બતાવાય? (ન્તુએ ઉપરમાં ટી. નં. ૨૫) બાકી ગર્દભ રાબ્દનું ઉપનામ આ વશને શા માટે લગાડયું છે તે માટે આગળ ઉપર ગ ંધર્રસેનના વૃત્તાંતે જુએ.
(૩૮) જીએ પુ. ૨. સિક્કા ન. ૩૮, ૩૯નું વર્ણન તથા તેનું ચિત્ર: પટ નં. ૨, અને ૫. એટલે આ ગધૈયાં ગભવ શી રાજાના ઠર્યા કહેવારો અને તેને સમય ઇ. સ. પૂ. ની પહેલી સદીને કહી રાકારો.
(૩૯) નેક કડીસીઝનેા મુલક, પન્નમ અને કારિમર છે અને તેના વાસ્તેને, ઉત્તરહિંદના પાંચાલ અને સૂરસેનવાળા પ્રાતા છે. જયારે અહીં તા માત્ર ‘ પશ્ચિમ ભારત માથીજ તે
૧૩
(પ્રશ્નન) વંશને ખાટું નામ દેવાયું છે; જે કાળાંતરે ‘ગર્દભવંશ ’તરીકે ઓળખાયા છે.૭ પ્રાચીન (કુમયના) ગધ-પૈસા અથવા ગધૈયાંક ૮ પશ્ચિમ ભારતના જ અનેક ભાગેામાંથી મળી આવે છે. (જ. એ. સે. બેં. ઈ. સ. ૧૮૩૫ ના ડિસેમ્બર અંક પૃ. ૬૮૮ ) ગર્દભ વંશી રાતના જ તે સિક્કા છે તે ચાસ છે. ઈ. સ. ની પહેલી સદીનાં મૃતિિટક નામે૪૦ એળખાતા સંસ્કૃત નાટકમાં ગી-સંસ્કૃત ગર્દú–ના ઉલ્લેખ મળી આવે છે; જેને વિવેચકાએ સિક્કા ( તરીકે ઓળખાવ્યા ) છે, (જ. રૂ।. એ. સે. પુ. ૩ પૃ. ૩૮૫: વિલ્સનના લેખ ) હિંદના ગર્દભીલ વંશી દશ રાજાએ માંથી૪૧ અદ્યાપિ પર્યંત મેનેજ૪ર આપણે
.
પીછાનીએ છીએ. '
[માર્ં ટીપ્પણ-માત્ર નામેાચારની સામ્યતાને લીધે તેમણે તુઆરવંશી કડીસીઝને અને તુરવંશી ગર્દભીલને એક માની લઈ ધે! ખીચડા બારી મા છે. આપણે પુ. ૫ ના અંતે આ કડફીસીઝના કુશાન
(૩૭) આ કડીસીઝના વરાને કોઇ પણ લેખકે ગભ-માટીનુ વરા તરીકે ઓળખાવ્યા છે કે ઉદ્દેશ્યો છે, તેવા દૃષ્ટાંત આપ્યા હેત તે, પેાતાના યનને જરૂર સમર્થન મળત,
સિક્કા મળી આવ્યાનું જણાવાયું છે. તે પશ્ચિમ હિંદને (k. India) થાય પ્રાંતા (N. I India) શા માટે માની લેવાય! છે ? એક ખારંગી માની લ્યા કે, એવા ગધૈયાં વાયવ્ય પ્રાંતેમાંથી પણ મળી આવે છે-આવ્યાં છે-તા ત્યાં પણ ગર્દભીલવંશી રાન્તએની સત્તા જામી હતી એમ પુરવાર થરો. ( તુએ આગળ ઉપર વિક્રમચરિત્રનું વૃત્તાંત) પણ તેથી તે સિક્કાને કડીસીઝના વરાના માની લેવાને શું કારણ મળે છે?
(૪૦) મૃત્ાકટિક: મૃત=માટી. અને શકટિકનાનું ગાડું': નાનુ ગાડું અથવા માટીના ખનાવેલા ગાડા જેવું રમકડું (clay-cart); પછી સંસ્કૃત વ્યાકરણના નિયમે મૃચ્છકટિક રાખ્ત થયા છે.
(૪૧) જીએ પૃ. ૭ ઉપરનું લિસ્ટ
(૪૨) એટલે લેખક મહાશયની ગણત્રી કડીસીઝ પહેલા અને બન્ને, એમ બે વ્યક્તિ કહેવાના થાય છે. (તેમણે પેાતાને ગ્રંથ ઇ. સ. ૧૯૨૦માં મુદ્રિત કર્યા ત્યારે કદાચ આ છે નામ” હશે. પરંતુ હવે તે। કુશાનવ’શના પણ ઘણાં નામે મળી આવ્યાં છે; તેમજ ગદ ભીલવ`રાના પણ ઘણાં નામેા મળી આવ્યાં છે. )