Prachin Bharat Varsh Bhag 04

SR No.: 034580
Original Sutra Author: N/A
Author: Tribhuvandas Laherchand Shah
Publisher: Jain Shwetambar Conference
Publication Year: 1938
Total Pages: 476
Language: Gujarati
Classification: Book_Gujarati
File Size: 59 MB

Page 324

-
હાથીગુફાના લેખના
[ દશમ ખંડ
ભિષેક પછી લગભગ દરેક વર્ષે કોતરાવ્યો છે, ત્યારે એક તે તે રાજાને નંબર જ સિંહલદ્વીપની વંશાપિતાની છત વિશે તેને ખાત્રી થઈ ગઈ હતી; વળીમાં ત્રીજો ગણાય છે એટલે તેને આશ્રીને પણ તે એટલે તે પ્રમાણે તે નેંધ લેવામાં વ્યાજબી હતો વપરાયો ગણાય; અથવા તેનો રાજ્યારંભ મ. સં. ૫ = એવી દલીલ જે કરવામાં આવે. તે પ્રશ્ન એ ઈ. સ. પૂ. ૪૩૦ માં થયો છે અને તેના ત્રી. વર્ષ થાય છે કે જે વેન રાજાની સરખામણી કર્યાનું એટલે મ. સ. ૯૮ = ઈ. સ. ૫ ૪૨૯ માં આ વિદ્વાનોએ મનાવ્યું છે તે વેન રાજા વિશે આ દષ્ટાંત દ્વિતીય પંક્તિમાં વર્ણવેલ બનાવ બનવા પામે છે સિવાય અન્ય સ્થાને કયાંય ઉદાહરણ રૂપે તેનું નામ તે દર્શાવવા માટે પણ તે આંક વપરાયો હોય એમ લેવાયાનું જણાયું છે કે અત્ર માત્ર અર્થ બેસારવા ગણાય; ત્રીજી રીતે જે તેને ત્રીજી પંક્તિમાં આવતા પુરતું જ તેને આગળ ધરવામાં આવ્યું છે? મતલબ કે, “પુરુષg ' શબ્દની સાથે જોડે છે, કલિંગરાજઉપરની સર્વ સ્થિતિ માત્ર કલ્પનામાંથી જ ઉભી કરાયાનું વંશના ત્રીજા યુગમાં થયેલ, એવા અર્થમાં તે વપદેખાય છે. જ્યારે ખરી વસ્તુ સ્થિતિ એ છે કે તે રાયે ગણાય. અને તેને ભાવાર્થ લિંગ પતિના જે યુવરાજ પદે હતા ત્યારે તેના પિતા તરફથી તેણે દક્ષિણ ત્રણ વિભાગ પાડી બતાવ્યા છે (જુઓ દશમા ખંડે, હિંદમાં ચડાઈ કરી હતી અને કદાચ સિંહલદ્વીપ સુધી૪૦ પ્રથમ પરિચ્છેદે, પૃ. ૨૩૧ની વિગત) તેમાંના કેટલા પણ તે પહોંચ્યો હતો. ત્યાં તે સમયે અભય નામને યુગમાં-વિભાગમાં રાજા ખારવેલ થયો હતો એમ રાજા તુરતમાં જ ગાદીએ બેઠે હતો; વળી તે અભય સમજવું રહે; વળી થી રીતે એમ અર્થ થાય કે, રાજા રાજાના વંશનો આદ્ય પુરૂષ વિજય હતું તેથી કે ખારવેલ પિને જ પિતાના વંશમાં ત્રીજે રાજા થયો અન્ય કારણથી તે અભયનું નામ કદાચ અભિવિય છે (પ્રથમમાં તેનો દાદે ક્ષેમરાજ, બીજે નંબરે તેને પડયું લાગે છે, તે અન્ય રાજાનું રાજ્ય ૬૫ વર્ષનું પિતા વૃદ્ધિરાજ અને ત્રીજે નંબરે પિતે); આ ચાલ્યું છે અને અતિ પરાક્રમી થઈ ગયું છે એટલે પ્રમાણે તૃત શબ્દને ભાવાર્થ ચાર રીતે સમજાવી તે નાનપણમાં જ ગાદીએ બેઠા હતા અને તેનું રાજ્ય શકાય છે. તેમાં અમારા મંતવ્ય પ્રમાણે વચલા બે દિવસાનદિવસ વર્ધમાન–વધતું જતું હતું, વધારે તેજવંત માર્ગ, બીજો અને ત્રીજો માર્ગ બરાબર લાગે છે, થતું જતું હતું. એટલે તેની સરખામણીમાં પિતાને કેમકે અભિવિજય રાજાના ત્રીજા વર્ષે રાજા ખારમૂકવાને અને નાની વયથી પિતાનું રાજ્ય પણ ઉત્ત- વેલને રાજ્યાભિષેક પણ થયો છે તેમજ ચેદિ રેત્તર વૃદ્ધિ થતું જતું હતું તે દર્શાવવાને વર્ષાર રાજાઓના ત્રીજા યુગમાં જ તે, થયો છે. વળી તેની રાની વિનય દતૃતીએ એમ લખ્યું છે. સાબિતી એ છે કે, રાજા ખારવેલે પિતાને (જુઓ
(૬) આમાંને તૃતોએ શબ્દને અર્થ “ત્રણે એમ લેખની પંક્તિ ૧૭ માં) “ પ્રવૃત્ત ચક્રવાળા રાજર્ષિથાય છે, પણ તેને અર્થ ચાર રીતે ઘટાવી શકાય વંશ વિનિઃસૃત” અને “મહામેધવાહન ચેદિરાજ વંશતેમ છે. જો તેને અભિવિજય શબ્દની સાથે લેવાય વર્ષન” (જુઓ લેખ પંકિત ૧) તરીકે જણાવેલ છે. તે તેનો અર્થ પણ બે રીતે ઘટાવી શકાય તેમ છે; મતલબ કે તેણે પોતાનો સંબંધ મહારાજા કરકંડ મહા
૪૦) ત્યાં સુધી ત ગયા છે, તેની ખાત્રી એ પરથી (૪૧) આ સિંહલદ્વીપના રાજાની વ શાવલા માટે પુ. પશે કે, તેણે પોતાની આખી કારકિદી દક્ષિણ હિંદની ૨. ૫. ૨૬૪ ટી. નં. ૭૧ માં જુઓ. ચડાઇ કરવામાં જ ગાળી છે (જે તેના શિલાલેખમાંની (૨) અહીં મૂળમાં બે જે લખાયા છે તેને બદલે હવે પછીની પંક્તિના વર્ણનથી સ્પષ્ટ થાય છે.)
એક ૩ જોઈએ; એટલે કાં તો ઉલમાં ભૂલ થઈ છે અથવા (વળી સરખાવો પૃ. ૨૭૯-૮૦ ઉપર, નેધ તરીકે રજુ તો પ્રાચીન સમયે લેખકે કોઈ વખત એક અક્ષરને બે વખત રિલા અમારા વિચારો.)
લખી જતા હતા તેનું આ દષ્ટાંત પણ હેય.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara Surat