________________
અધ્યાય : ૮, સૂત્ર-૧૨
તત્ત્વાર્થાધિગમ સૂત્ર ભાગ - ૨
=
શબ્દાર્થ : ગતિ = નરકાદિ ચાર ભેદ, જાતિ = એકેન્દ્રિય આદિ પાંચ જાતિ, શરીર = ઔદારિક આદિ, અંગોપાંગ = અંગ-ઉપાંગ, નિર્માણ = અંગોપાંગની નિયત સ્થાને રચના કરનારું કર્મ, બન્ધન = ઔદારિક આદિ પુદ્ગલોનો સંબંધ કરાવનાર કર્મ, સંઘાત = પુદ્ગલોને શરીર આકારે ગોઠવે, સંસ્થાન = સમચતુરસ્ર આદિ, રસ = તીખો આદિ, વર્ણ શ્વેત આદિ, અગુરુલઘુ ભારે-હલકાપણાનો અભાવ, પરાઘાત = સ્વપ્રતિભાવથી અન્ય પ્રભાવિત થાય, ઉદ્યોત – અનુષ્ય શરીરનો ઠંડો પ્રકાશ, વિહાયોગતિ = શુભાશુભ ગતિ-ચાલ, પ્રત્યેક શરીર જીવને વ્યક્તિગત શ૨ી૨, સુભગ = સર્વને પ્રિય થવું, શુભ = નાભિ ઉપરના શુભ અવયવો, પર્યાપ્ત = પર્યાપ્તિ પૂરી કરે, આદેય – જેનું વચન સ્વીકાર્ય બને, સેતરાણિ = પ્રતિપક્ષી અર્થાત્ પ્રત્યેક આદિ દશની, સંઘયણ = વજ્રઋષભનારાચ આદિ, સ્પર્શ = રૂક્ષ-સ્નિગ્ધ આદિ, ગન્ધ સુરભિ આદિ, આનુપૂર્વી = વિગ્રહ ગતિમાં ગમન કરાવનાર, ઉપઘાત = સ્વશરીરથી ઘાત, આતપ = અનુષ્ય દેહનો ઉષ્ણ પ્રકાશ, ઉચ્છ્વાસ = શ્વાસ, ત્રસ = ત્રાસ પડે ત્યારે સ્થાન બદલે, સુસ્વર = સારો સ્વર, સૂક્ષ્મ = ચક્ષુથી ગ્રહણ ન થાય, સ્થિર દાંત,હાડકા વગેરેની સ્થિરતા, યશસ્ = યશ-કીર્તિ આપે તે, તીર્થંકૃત્ય = તીર્થંકરનામકર્મ.
૧૮૪
=
=
=
=
=
સૂત્રાર્થ : (તત્ત્વાર્થસૂત્રના મૂળસૂત્ર પ્રમાણે નામકર્મના ૪૨ ભેદ) (૧) ગતિ (૨) જાતિ (૩) શરી૨ (૪) અંગોપાંગ (૫) નિર્માણ (૬) બંધન (૭) સંઘાતન (૮) સંસ્થાન (૯) સંઘયણ અથવા સંહનન (૧૦) સ્પર્શ (૧૧) રસ (૧૨) ગંધ (૧૩) વર્ણ (૧૪) આનુપૂર્વી (૧૫) અગુરુલઘુ (૧૬) ઉપઘાત (૧૭) પરાઘાત (૧૮) આતપ (૧૯) ઉદ્યોત (૨૦) ઉચ્છ્વાસ (૨૧) વિહાયોગતિ તથા પ્રતિપક્ષી પ્રકૃતિઓ સહિત (૨૨) પ્રત્યેક અને (૨૩) સાધારણ (૨૪) ત્રસ અને (૨૫) સ્થાવર (૨૬) સુભગ અને (૨૭) દુર્ભાગ (૨૮) સુસ્વર અને (૨૯) દુસ્વર (૩૦) શુભ અને (૩૧) અશુભ (૩૨) સુક્ષ્મ અને (૩૩) બાદર (૩૪) પર્યાપ્ત અને (૩૫) અપર્યાપ્ત (૩૬) સ્થિર અને (૩૭) અસ્થિર (૩૮) આઠેય અને (૩૯) અનાદેય (૪૦) યશ અને (૪૧) અયશ તથા (૪૨) તીર્થંકરપણુ (એમ નામકર્મના ૪૨ ભેદો છે.)
