________________
શો લાભ થવાનો છે? છ ખંડના સામ્રાજ્યના પાપે મારો આત્મા અસહાયપણે સાતમી નરક તરફ પ્રયાણ કરતો હશે, ત્યારે આમાંથી કયો સ્વજન મને બચાવવાનો છે? સાતમી નરકમાં મહાકાય કંથવાઓ મારી કાયાને અંદરથી ફોલી ખાતા હશે, ભયાનક વેદનાથી હું ચીસાચીસ કરતો હોઈશ. બચાવો. કોઈ બચાવો - ની રાડો પાડતો હોઈશ, આકાશ ફાટી જાય એવા વિલાપો કરતાં કરતાં જ્યારે શબ્દશઃ મારું ગળું જ ફાટી ગયું હશે, ત્યારે આમાંથી કઈ રાણી મારો ઉદ્ધાર કરવાની છે? તેત્રીશ સાગરોપમની સુદીર્ઘ આ દુઃખયાત્રાથી અને અનંતાનંત ભવભ્રમણથી મને બચાવે, એવું આ બધામાંથી કોઈ છે ખરું? જો ના, તો એનો અર્થ એ જ છે કે આમાં કોઈ જ મારું નથી. આ બધા જ પારકા છે.
અવર સબ હી અનેરા તમે તો મારા પ્રિયતમ છો... તમે તો પ્રાણનાથ છો. તમે તો મારા સર્વસ્વ છો. તમારા વિના તો હું એક ક્ષણ પણ જીવી શકું તેમ નથી.... આ બધી જ વાતો તાત્વિક દૃષ્ટિએ લવારા છે. અર્થશૂન્ય પ્રલાપો છે.. વિરહની વેદના એ અજ્ઞાનનો વિકાર છે અને રુદન એ એક જાતની વિડંબણા છે. કારણ કે આ બધાના મૂળમાં મમત્વ-મારાપણું છે, જ્યારે વાસ્તવમાં નથી સનકુમાર એમના કે નથી એ સનસ્કુમારના.
અવર સબ હી અનેરા જે “અવર' છે, એ અનેરું જ હોઈ શકે. જે પર છે એ કદી સ્વકીય ન હોઈ શકે, પર એ પરકીય જ હોય... સ્વ એ સ્વકીય જ હોય. એ અવર છે = એ અનેરું છે.
~ 38 -~
