________________
(૩૨) વિદ્યુત તામરણમ્
કંઠને શણગારવા માટે સેંકડો પ્રકારના દાગીના ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે. પૂર્વકાળમાં એકસેરા હારથી માંડીને સો-સેરા હાર સુધીના હારો ને ફૂલની માળાથી માંડીને રત્નોની માળા સુધીની માળાઓ કંઠનો અલંકાર બનતી હતી.
-
પણ એ બધા અલંકારો તો બાહ્ય છે. ભીતરથી કંઠને જે શણગારે તે ખરો શણગાર બની શકે. કંઠનો ભીતરી શણગાર બની શકે શ્રેષ્ઠ શબ્દ. અને તે છે આગમ. વિદ્વાન મહાત્માઓ આગમનો સ્વાધ્યાય કરે છે. આ દિવ્ય શબ્દોનો ઉચ્ચાર કરે છે, ત્યારે તેમનો કંઠ વિશ્વના સર્વોત્કૃષ્ટ અલંકારથી અલંકૃત થઈ જાય છે.
(૩૩) વીરાડડનમનલનિધિમ્ -
સાગર એ પ્રકૃતિની એક વિરાટ અભિવ્યક્તિ છે. એમાં તરંગો પણ છે અને રત્નો પણ છે. એનામાં મર્યાદા પણ છે અને ગંભીરતા પણ છે. સાગરની દુર્લભથી ય દુર્લભ વિશેષતા એ છે કે એમાં વિરાટતાની સાથે જ પરિપૂર્ણતા છે.
આગમ પણ સાગર છે ના, બલ્કે સાગરથી પણ ચઢિયાતું છે સુભાષિતોના તરંગો એમાં ઉલ્લાસિત થઈ રહ્યા છે. અદ્ભુત અર્થપૂર્ણ વચનરત્નો એમાં ઝળહળી રહ્યા છે. સમગ્ર વિશ્વની લોકોત્તર મર્યાદા એમાં ઝળકી રહી છે. અને એના પદાર્થોની ગંભીરતાની તુલનામાં સાગર ખુદ પણ ઝાંખો પડી રહ્યો છે. સામાન્યથી જે વિરાટ હોય, એનામાં જાત-પાતની અધુરપ જોવા મળે છે. આગમ વિરાટ છે. આગમ સાહિત્ય અને આગમના આધારે રચાયેલા શાસ્ત્રો એટલા વિપુલ પ્રમાણમાં છે, કે એમને વાંચતા વાંચતા જીવન પૂરું થઈ જાય, પણ એ પુરા ન થાય. આટલી વિરાટતાની સાથે સાથે જ આગમમાં પરિપૂર્ણતાનું પણ વૈવિધ્ય છે. પ્રામાણિકતાની પણ પૂર્ણતા. રસાળતાની પણ પૂર્ણતા. પૂર્વાપર સંવાદની પણ પૂર્ણતા અને વિશ્વકલ્યાણના સામર્થ્યની પણ પૂર્ણતા. ખરેખર અતિસાગર છે આગમ.
આગમ-અસ્મિતા
૧૮
