________________ સમવાયાંગ સૂત્ર શ્રી સમવાયાંગ સૂત્ર ચોથું અંગ આગમ છે. જે અર્ધમાગધી પ્રાકૃત ભાષામાં ગદ્યશૈલીથી ગુંથાયેલું છે. નમુત્થણે સૂત્રના મહત્તમ પદો દ્વારા ચરમ તીર્થપતિ શ્રમણ ભગવાન શ્રી મહાવીર પરમાત્માની સ્તવના કરીને આ સમવાયાંગ સૂત્રનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો છે. આગમના ભાવોને કહેનારા પ્રભુવીરની સ્તવના; એ આ આગમની એક વિશેષતા છે. આ પૂર્વેના ત્રીજા શ્રી સ્થાનાંગ સૂત્રમાં માત્ર એકથી દશ સંખ્યક પદાર્થોનું જ વર્ણન હતું, જ્યારે પ્રસ્તુત આગમમાં તો એકથી સો (100) સંખ્યક અનેક પદાર્થો વર્ણવાયા છે. ત્યારબાદ ક્રમશઃ પચાસ-પચાશનો ગાળો છોડીને 150, 200 એમ પVO સુધીના પદાર્થો, ૧૦૦-૧૦૦નો ગાળો છોડીને 600 થી 1000 સંખ્યક પદાર્થો, ૧000નો ગાળો છોડીને 1000 થી 10000 સુધીના પદાર્થોની વાતો કરી છે. ત્યાર પછી પણ લાખ-બે લાખ-ત્રણ લાખ એમ દશ લાખ, કરોડ, એક કોડાકોડી સાગરોપમ વગેરે સંખ્યાના પદાર્થોનું નિરૂપણ કરવામાં આવ્યું છે. પ્રારંભિક 135 સૂત્રોમાં ઉપરોક્ત શૈલીએ નિરૂપણ કર્યા બાદ દ્વાદશાંગીનો પરિચય, દેવો અને નારકોના આવાસો, ત્રેસઠ શલાકા પુરુષો, ભરત-ઐરાવતના ભૂત-ભવિષ્યના તીર્થંકર આત્માઓ વગેરે અનેક પદાર્થોનું નિરૂપણ છે. સમવાયનો અર્થ સમુદાય-સમુહ એવો થાય છે. એકથી લઈને કોડાકોડીની સંખ્યામાં રહેલા પ્રચુર પદાર્થોનો અહીં સમવતાર કરાયેલો હોવાથી આ આગમનું નામ “સમવાય' છે. સમવાંગ સૂત્ર || 29
