________________ સ્થાનાંગ સૂત્ર-૧ ભારતીય આર્યદર્શનોનાં મૂળ ત્રણ સ્ત્રોત છે. ૧-વેદ. ર-ત્રિપિટક, અને ૩-આગમ. 1. જૈનદર્શનના શાસ્ત્રોમાં જણાવ્યા મુજબ પ્રભુ શ્રી ઋષભદેવના પુત્ર ભરત ચક્રવર્તીએ શ્રાવકાચારને વર્ણવતા વેદો બનાવ્યા હતા. કાલાંતરે સ્વાર્થપ્રચૂર બ્રાહ્મણોએ એના સ્થાને એમની અર્થ-કામની લાલસાને પોષે એવા નવા વેદોની રચના કરી. વૈદિકોએ કરેલી વ્યાખ્યા મુજબ પૂર્વકાલીન ઋષિઓની વાણીનો જે સંગ્રહ તે વેદ કહેવાય છે. તેની રચના સંસ્કૃત ભાષામાં થયેલ છે. વેદના મુખ્ય ચાર અંગ છે. ૧-ઋગ્વદ, ૨યજુર્વેદ, 3 સામવેદ, ૪-અથર્વવેદ. આ ચાર વેદના આધારે વર્તમાનમાં વૈદિક ધર્મ ચાલે છે. તેઓના સંપૂર્ણ સાહિત્યની રચના મહદ્અંશે વેદ આધારિત છે. જેમાં કર્મકાંડ અને જ્ઞાનકાંડ બંનેની પ્રમુખતા રાખવામાં આવી છે. વેદો પછી સ્મૃતિ, પુરાણો અને ઉપનિષદો પણ રચાયેલાં છે. જેમાં વેદવિહિત ઘણી બાબતોથી ઉપર ઉઠીને ઉદારપણે અન્ય અન્ય સૌમ્ય માન્યતાઓને પણ સ્થાન-માન અપાયું છે. 2. તથાગત બુદ્ધનાં પ્રવચનો-વાણીનું સંકલન એટલે ત્રિપિટક. જેમાં આધ્યાત્મિક, સામાજિક અને નૈતિક ઉપદેશો અપાયેલા છે. બૌદ્ધપરંપરાના આચારો, વિચારો અને વિશ્વાસનું કેન્દ્ર ત્રિપિટકો છે. ત્રણ પિટક એટલે ત્રિપિટક. પિટક એટલે પેટી અગર પટારો. સ્થાનાંગ સૂત્ર-૧ || 21
