________________ 4. સમ્યકત્વ : વિશ્વના તમામ તત્ત્વોનો શ્રદ્ધાપૂર્વક યથાર્થ સ્વીકાર કરનાર સાધક જ કષાયોને જીતી શકે છે, સંયમ સાધી શકે છે. 53 સૂત્રમાં આ વાત અહીં પૂરવાર કરી છે. 5. લોકસાર : આ અધ્યયનનું બીજું નામ “આવતી' છે. લોકમાં સારભૂત ધર્મ છે, ધર્મનો સાર જ્ઞાન છે, જ્ઞાનનો સાર સંયમ છે અને સંયમનો સાર મોક્ષ છે. 140 સૂત્ર દ્વારા આ જ વાત વિસ્તારથી વર્ણવાયેલી છે. . ધૂતઃ ધૂત એટલે ત્યાગ. પદાર્થ ઉપર લાગેલાં મેલને ઝાટકીને દૂર કરવો. 113 સૂત્રમાં ગૂંથાયેલા આ અધ્યયનમાં તપ અને સંયમની સાધના દ્વારા આત્મા ઉપર લાગેલાં આઠ પ્રકારનાં કર્મોને દૂર કરવાની વાત છે. તે માટે પૂર્વ ભૂમિકા રૂપ પૂર્વગ્રહ ધૂનન, સ્વજન ધૂનન, ઉપકરણ ધૂનન, શરીરધૂનન વગેરે વાત કરેલ છે. 7. મહાપરિજ્ઞા : ટીકાકારશ્રી શીલાંકાચાર્યજીએ કહ્યું છે કે સાત ઉદ્દેશાવાળા આ અધ્યયનમાં રાગાદિથી બચવાનો ઉપદેશ છે. અનેક વિદ્યા-મંત્રો ગૂંથાયેલા હોવાથી પૂર્વાચાર્યોએ આ અધ્યયન લુપ્ત કરેલું છે, તેવી કિંવદંતી છે. 8. વિમોક્ષ : 130 સૂત્ર અને 25 ગાથા પ્રમાણ આ અધ્યયન આઠ ઉદ્દેશામાં વિભક્ત છે. જેમાં શ્રમણને કથ્ય-અકથ્ય, સાંભોગિકઅસાંભોગિક વ્યવહારની સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે. વેદોદયના કારણે થતી અવૃતિમાં સ્થિર રહેવાના માર્ગો બતાવતાં ત્રણ પ્રકારના મરણની વાત કરેલ છે. 9. ઉપધાન શ્રતઃ ભગવાન શ્રી મહાવીરસ્વામીની વિહાર ચર્યા, વિહાર સ્થાનો અને સહન કરેલા પરીષહ-ઉપસર્ગોનું વર્ણન ચાર ઉદ્દેશાની 70 ગાથામાં કરવામાં આવ્યું છે. દરેક પરિસ્થિતિમાં પ્રભુએ રાખેલી પરાકાષ્ટાની સમાધિ, સહનશીલતા અને શૂરવીરતાનાં અહીં દર્શન થાય છે. આચારાંગ સૂત્ર-૨ || 9
