________________ મિથ્યાત્વની વાસના અને વેદમોહની વાસના- બેનાં કારણે આત્મા તે તે પુદ્ગલો તરફ દોડશે. ત્યાં તેને કિંમતિપણાનું - સારાપણાનું આકર્ષણ રહ્યા કરશે. વર્તમાનમાં આત્મા પુદ્ગલમય - જડમય બની ગયો છે. માટે અજીવતત્વનો પણ નિર્ણય કરવાનો છે. આત્માની ઉદયગત અને સત્તાગત બને અવસ્થાનો પ્રથમ નિર્ણય કરવો જ પડે. માટે પરમાત્માની શેયનાંજ્ઞાતા બનવાની આજ્ઞા આવી.જગતમાં જેનું પણ અસ્તિત્વ છે તેને જાણવાનું છે. આપણે સર્વજ્ઞએ કહ્યું છે કે તેના પર શ્રદ્ધા કરીને જાણવાનું છે. જીવ અને અજીવ બે તત્ત્વને જાણવાનાં છે. જીવને જાણીને જીવનાં સ્વરૂપ અને સ્વભાવનો નિર્ણય કરવાનો છે. જીવનો સ્વભાવ એટલે જીવની પરમ સંપત્તિ. આપણને આપણી સંપત્તિનો નિર્ણય ન થાય ત્યાં સુધી તેની રુચિ ન થાય. આત્માની પરમ સંપત્તિ પરમ કેવળ જ્ઞાન છે. તે કેવળ જ્ઞાન રૂપી પરમ ધન કેવા પ્રકારનું છે? જે જ્ઞાનની આદિ થઈ નથી. અંત થવાનો નથી. લોકાલોક પ્રકાશક છે તેવું જ્ઞાન કેવળજ્ઞાન છે અને તે અનંતનો વિષય બને છે. જેને અનંત પરનું બહુમાન આવે તેને અનંત સંસારનું બહુમાન ઘટે. જેને ભવનો રાગ નથી તે જ આધ્યાત્મિક જગતમાં પ્રવેશ કરી શકે. સંસારની પ્રીતિ તૂટે નહિ એને મોક્ષનાં પંચ પરમેષ્ઠિની પ્રીતિ આવે નહિ. કેવળજ્ઞાન અને આત્મા જુદા નથી. તે સ્વભાવ રૂપ છે. જીવદ્રવ્યહણવાને યોગ્ય નથી. જીવદ્રવ્ય સાથે મૈત્રી કરવાની, હિંસા નહીં કારણ કે એ સિદ્ધત્વનો અંશ છે. સત્તાએ સર્વ જીવો સિદ્ધ સ્વરૂપે છે. જેથી જીવ માત્રમાં સિદ્ધત્વનાં દર્શન કરી, ઔચિત્ય વ્યવહાર કરે તો પોતાનું સિદ્ધત્વ જલદી પ્રગટ કરી શકાય. સિદ્ધત્વ પ્રગટ થતાં પહેલા સત્તાગત કેવળ જ્ઞાન પ્રગટે. જ્ઞાનસાર-૨ // 230
