________________
સત્યને માર્ગે મુક્તિની યાત્રા : સત્યનો પ્રભાવ
શક્તિની યાત્રા અંતિમ ચરણેય હતાશા હોઈ શકે જ્યારે સત્યની યાત્રાના પ્રથમથી અંતિમચરણ સુધી પ્રસન્નતાનો પાર નથી હોતો.
વ્યાવહારિક જીવનમાં સત્યનાં સ્વરૂપોમાં વિવિધતાનું દર્શન થાય છે. એક બાળક પોતાની માતાનાં સંસ્મણો કહે છે. હું તોફાન કરતો ત્યારે મારી જૂની મા ખાવા નહિ દઉં કહીને પણ બપોર થતાં જ ખાવા આપતી, અને હવે જ્યારે હું તોફાન કરું છું ત્યારે મારી નવી મા કહે કે તું તોફાન કરે છે એટલે ખાવા નહીં દઉં અને તે ત્યારે ખાવા દેતી જ નથી.
જૂની મા ખાવાનું નહીં દઉં કહીને ખાવાનું આપે છે એટલે એ અસત્ય વચન થયું અને નવી મા ખાવાનું નહી દઉં કહીને ખાવાનું આપતી નથી એટલે સત્ય વચન થયું
બાળક માટે જૂની માનું અસત્ય સુખદ અને મધુર હતું કારણ કે તે હેત અને વાત્સલ્યસભર હતું. જ્યારે નવી માનું સત્ય વચન પણ દુઃખદ લાગે છે. કારણ કે તેમાં કડવાશ અને કઠોરતા અભિપ્રેત છે.
આમ, જીવનવ્યવહારમાં સત્યના અનેકવિધ પાસાનું દર્શન થાય છે. સત્યનો પ્રભાવ માત્ર, પણ માનવીના જીવન પરિવર્તન માટે કારણભૂત બની જાય છે. બંગાળની ઘટના છે, મલિક શેઠ બહુજ મોટા ધાર્મિક વ્યક્તિ હતા, તેઓ ક્યારેય અસત્ય બોલતા નહીં. એકવાર તે પોતાના ચાર વહાણોમાં માલ ભરીને સમુદ્રમાં જઈ રહ્યા હતા. ત્યાં સમુદ્રના ડાકુ ચાંચિયાઓએ મધ્યરાત્રીએ વહાણોને લૂંટી લીધા. ચાંચિયાના સરદારે પૂછયું - શેઠ હવે તમારી પાસે બીજું શું છે ? બસ હવે, મારી પાસે કંઈ નથી રહ્યું.
ચાંચિયાઓ બધો માલ લઈને જવાની તૈયારી કરવા લાગ્યા, ત્યાં શેઠની નજર પોતાની આંગળીમાં રહેલ વીંટી તરફ ગઈ. આ રત્નજડિત અંગૂઠી ઓછામાં ઓછી પચ્ચીસ હજારની તો હશે જ.
= અમૃત ધારા
ન ૭૧
=
