________________
૨૦
કપૂર મહેકદેહકો વિસાર ભાન દઢ અતિ ધાર જ્ઞાન અનાહત નાદ સુણે અતિ પ્રીત લાયકે; સુધાસિંધુરૂપ પાવે સુખ હોય જાવે તબ, મુખથી બતાવે કહા મુંગા ગોળ ખાયકે. ૩૯ ધરમ સુકલ ધ્યાન હિરમેં ધારિયે , આરત રૂદર દોઉ ધ્યાનકું નિવારીએ; પ્રથમ પ્રથમ ચાર ચાર પાયે હે ક્યું,
તાકો તો સરૂપ ગુરુગમથી વિચારીએ. ધારા પેઠે અવિચ્છિન્નપણે ચાલતો અને દીર્ઘ ઘંટાનાદની જેમ લાંબો તાર શબ્દ પ્રગટ કરતો અનાહત નાદ-પ્રણવ-ઓકારનાદ સાંભળે, તે અમૃતના સમુદ્ર જેવું સુખ પામે. તે સુખ જેમ મૂંગો ગોળ ખાઈને બતાવી ન શકે, તેમ મુખથી કઈ રીતે બતાવી શકાય ? ૩૯
ધર્મધ્યાન અને શુકલધ્યાન હૃદયમાં ધારણ કરીએ, અને આર્તધ્યાન અને રૌદ્ર એ બે ધ્યાનને નિવારીએ. એ ચારે ય ધ્યાનના ચાર-ચાર પાયા છે. જેમ કે : (૧) ધર્મધ્યાનના ચાર પાયા : ૧ આજ્ઞાવિચય, ૨ અપાયરિચય.
૩ વિપાકવિચય અને ૪ લોકસંસ્થાનવિચય (૨) શુકલધ્યાનના ચાર પાયા : ૧ પૃથકૃત્વવિતર્ક સવિચાર, ૨
એક_વિતર્ક અવિચાર, ૩ સૂક્ષ્મક્રિયા પ્રતિપાતી, ૪ સમુચ્છિન્નક્રિયા નિવૃત્તિ. આર્તધ્યાનના ચાર પાયા: ૧ અનિષ્ટસંયોગ આર્તધ્યાન, ર ઈષ્ટસંયોગ આર્તધ્યાન, ૩ રોગચિંતા આર્તધ્યાન અને ૪
અગ્રશૌચ આર્તધ્યાન. (૪) રૌદ્રધ્યાનના ચાર પાયા : ૧ હિંસાનંદ રૌદ્રધ્યાન, ૨
(૩).
