________________
(૨) હાથિ હાકેમ– " બાવીસ વર્ષના યુવાન હઠીસિંહના હાથમાં કુલ કારભાર આવ્યો. હઠીસિંહ ગુજરાતી ત્રણચાર ચેપડીઓ માત્ર ભણ્યા હતા. ચૌદ વરસની વયથી જ મહેકમભાઇના હાથ નીચે પેઢી ઉપર કામ કરતા થયા હતા શેઠાણું સુરજબા પણ ભારે સમજુ હતાં. પિતાના પુત્રને એમણે સારા સંસ્કાર અને તાલીમ આપ્યાં હતાં. મહેકમભાઈ તેમના ઉપર સંપૂર્ણ વહાલ રાખતા, પરંતુ તે ઉન્માદી કે અભિમાની ન થઈ જાય તેટલો અંકુશ પણ રાખતા. બંને ભાઈઓને એમણે નાના નાના કાર્યોથી શરૂઆત કરાવી હતી. ધીમે ધીમે ઉમર વધતાં સમજણું થઈને કામ શીખ્યા એટલે એમને મેટાં કામ સોંપ્યાં હતાં. એમને વેપાર-વણજમાં રસ લેતા કરીને એકને કેશીઅરનું
એટલે રેકડનું કામ અને બીજાને કાગળ લખવાનું કામ આપ્યું મહતું. નામાને બન્નેને અભ્યાસ કરાવેલો.
મહોકમભાઈ સ્વર્ગવાસ પામ્યા એટલે સર્વે લગામ હઠીસિંહના હાથમાં આવી. યુવાની દિવાની છે. એક કવિ કહે છે કે'
यौवनं धनसंपत्तिः प्रभुषमविवेकता। જુવાની, ધનસંપત્તિ, અધિકાર એ સર્વ અવિવેકનાં પેદા કરનારાં છે. હઠીસિંહ પાસે એ સર્વે હતું. તે લક્ષ્મીને લાડમાં લોટ
