________________
યુગચિંતન સાધકજીવનની સંયમયાત્રાનાં પ્રથમ પચ્ચીસ વર્ષ દરમિયાન મુનિશ્રી નાનચંદ્રજી મહારાજે શ્રી વીતરાગપ્રણીત સમ્યક જ્ઞાનદર્શન-ચરિત્રની આરાધના પિતાના ગુરુદેવની નિશ્રામાં આરંભી અને તેમના દેહે સર્ગ (કાળધર્મ) બાદ પણ યથાપ્રકારે ચાલુ રાખી. સાધનાના આ ક્રમમાં ગુરુસેવા, અધ્યયન, ચિંતન, સાહિત્ય સર્જન, વ્યાખ્યાનકાર્ય, નિયામત ભકિત-પ્રાર્થના, સંસ્થાનિમણ, સમાજશ્રેયપ્રવૃત્તિઓ, બાહ્યાંતર તપ અને એકાંત ધ્યાન–આ બધું સમુચિતપણે ચાલ્યું. આ બધાંને કારણે તેમના જીવનપ્રવાહમાં ઊંડાણ અને વિશાળતા આવ્યાં. પછી તે એ જીવનપ્રવાહ ઉન્મુક્ત બની વહેવા લાગે. વધુ ને વધુ મુકત, વધુ ને વધુ મિલિક, વધુ ને વધુ અનાવૃત્ત(ખુલા) પિતે બનવા લાગ્યા. પરિણામે તેઓ ધર્મ, જ્ઞાતિ, ભાષા, પ્રાંતના બધા ભેદને ભેદીને અપ્રતિબંધપણે અનેક સાધકને સંસ્પર્શ કરવા લાગ્યા.
બીજી તરફથી ઊંડાણભર્યા તત્વચિંતનથી અને જાગ્રત જીવનનિરીક્ષણથી તેઓ દ્રવ્ય-ક્ષેત્ર-કાળ-ભાવયુકત વસ્તુનું સ્વરૂપ બરાબર સમજવા-પામવા લાગ્યા. સ્વાદુવાદની સમન્વય, સંવાદ ને સંતુલનભરી જીવનદષ્ટિ તેમનામાં વણાઈ ગઈ. દેશ અને દુનિયાની પરિસ્થિતિ પરત્વેનું તેમનું ચિંતન સ્પષ્ટ થયું. પિતે જોયું કે દેશમાં ને દુનિયામાં શું બની રહ્યું છે. પોતે એ પણ ચિંતવ્યું કે આ પરિસ્થિતિ વચ્ચે ધર્મતત્વ અને વિતરાગ દેએ પ્રરૂપેલ ધર્મ વ્યકિતની અને વિશ્વની શાંતિ માટે કેવી રીતે ઉપકારક બની શકે તેમ છે. પરંતુ સાથે સાથે તેમણે એ પણ અવલોકન કર્યું કે વીતરાગ દેવના ધર્મમાર્ગના અનુસરનારાઓ જ, ગચ્છભેદોથી સંપ્રદાયરૂપે વિભક્ત થઈ ગયા છે અને મૂળ માર્ગથી દૂર ચાલ્યા
