________________
૫૬
" પ્રથમ દસ ચાતુર્માસે ગયા. સંપ્રદાયભેદની સંકુચિતતાથી મુક્ત થયા અને પરિણામે ત્યારથી આખી જીવનદ્રષ્ટિ બદલાઈ ગઈ.
આમ મહારાજશ્રીના પ્રથમ દસ ચાતુમસે તેમના વૈરાગ્ય, વિદ્યાસાધના, ચારિત્ર્યારાધના ઇત્યાદિ વ્યકિતગત સાધનાની સાથેસાથે સમાજને ધર્મબંધ પમાડવાની, સમાજલ્યાણ સાધવાની પ્રવૃત્તિની પ્રતીતિ કરાવનારા તેમ જ પિતાની જીવનદષ્ટિને વિશાળ અને ઉદાર બનાવનારા સિદ્ધ થયા.
તીવ્ર વૈરાગ્યપૂર્વક આત્મવીર્યને ફેરવવાના તેમના આ પુરુપાર્થને આ જ ગાળામાં લખાયેલું તેમનું એક ભાવ-પદ સ્પષ્ટ કરે છે. તેમની સંયમયાત્રાનાં પ્રથમ દસ વર્ષની અંતર્દશાનું એ સૂચક છે. આઠમા ચાતુર્માસના અંત ભાગમાં (સં. ૧૯૬૪માં) લખાયેલું શ્રીમદ્ રાજચંદ્રની “અપૂર્વ અવસર એ ક્યારે આવશે?”ની ભાવનાની સ્મૃતિ આપતું અને છતાં અભિવ્યકિત, પ્રાસ, લય, પ્રવાહ વગેરેમાં મલિક સહજતા ધરાવતું આ પદ શ્રીમદની જ ભાવભૂમિ મેરબીમાં લખાયું છે એ સૂચક ગાનુગ છે. પ્રસ્તુત પદનું સરળ સરિતપ્રવાહ જેવું કાવ્યસંદર્ય અને ઊંડા સાગર જેવું ભાવગાંભીર્ય દર્શનીય, ચિંતનય ને ઉપાદેય છે. સ્થળસંકેચને કારણે એ પદની થેડી જ કંડિકાઓ જોઈએ?
એ અવસર પ્રભુજી ક્યારે આવશે?
આનંદરસ મુજ અંતરમાં ઊભરાય છે, ભીતરનું ભ્રમણાસ્થળ કયારે ભાંગશે?
ભયભડકા નિર્ભયતામાં નિરખાય જે. –એ. ૧ અપૂર્વ શાંતિ પ્રગટે આત્મપ્રદેશમાં,
અહંકારવૃત્તિ મારી લય થાય છે; મુક્ત બનું માયાની જબરી જાળથી,
ત્યારે હું જેમ પાણ-પંકજ-ન્યાય જે. –એ. ૪
