________________
સંવત ૧૯૫૭: દેશકાળની પૃષ્ઠભૂમિ ગચ્છના ભેદ બહુ નયણ નિહાળતા,
તત્વની વાત કરતાં ન લાજે; ઉદરભરણાદિ નિજ કાજ કરતાં થકાં,
મેહ નડિયા કલિકાલ રાજે. ધાર તરવારની સહલી દહલી,
ચૌદમા જિનતાણું ચરણસેવા. ૧ શ્રી આનંદઘનજીની જેમ જ આ સદીમાં, સિત્તેરેક વર્ષ પૂર્વના આ ગાળામાં જ, શ્રીમદ્ રાજચંદ્રજીએ પણ જિને પદિષ્ટ માર્ગના ઉદ્ધારની અંતરંવેદનભરી ભાવના સાથે જિનમાર્ગની વર્તમાન પરિસ્થિતિનું વેધક અને સચોટ વર્ણન કર્યું છેઃ
“વર્તમાનમાં જૈન દર્શન એટલું બધું અવ્યવસ્થિત અથવા વિપરીત સ્થિતિમાં જોવામાં આવે છે કે તેમાંથી જાણે જિનને અંતર્માર્ગ ભૂંસાઈ ગયું છે, અને લેકે માર્ગ પ્રરૂપે છે તેમાં બાહ્ય કુટારે બહુ વધારી દીધો છે જેમાં અન્તમાર્ગનું જ્ઞાન ઘણું કરી વિચ્છેદ જેવું થયું છે.
વેદોક્ત માર્ગમાં બસે-ચારસે વર્ષે કઈ-કઈ મેટા આચાર્ય થયા દેખાય છે કે જેથી લાખો માણસોને વેદકત રીતિ સચેત પ્રાપ્ત થઈ હોય. XXX જૈન માર્ગમાં ઘણું વર્ષ થયાં તેવું બન્યું દેખાતું નથી. જેના માર્ગમાં પ્રજા પણ ઘણી છેડી રહી છે, અને તેમાં સેંકડે ભેદ વતે છે એટલું જ નહિ, પણ “મૂળ માર્ગની સન્મુખની વાત પણ તેમને કાને નથી પડતી, કેમકે ઉપદેશકેના લક્ષમાં નથી–એવી સ્થિતિ વતે છે. તેથી ચિત્તમાં એમ આવ્યા કરે છે કે તે માર્ગ વધારે પ્રચાર પામે છે તેમ કરવું, નહિ તે તેમાં વર્તતી પ્રજાને મૂળ લક્ષપણે દેવી. ૨
x x x
૧ પ્રાર્થનામંદિર’ આ. ૧૬: પૃ. ૮૪. ૨ પત્રાંક: ૮૧૩૦૩
