________________
‘સંત-શિષ્ય’ની જીવનસરિતા :
જ્ઞાન મેળવવાની ઝંખના વધતી ગઈ અને સાથેાસાથ મહારાજશ્રીના ચારિત્ર્યબળ અને ઉપદેશશૈલીથી તેમને સંસારનું સ્વરૂપ સમજાવા લાગ્યું. અંતરમાં ઊંડે સંઘરાયેલા વૈશગ્યના સંસ્કાર અને વેઢનાના અનુભવ વધુ ઘેરા રંગ ધારણ કરવા લાગ્યા. આમ તેમના અંતરસ્રોત નિર્ધારિત દિશામાં વેગપૂર્વક વહેવા લાગ્યા.
૨૧
સતાના સંગની અને સંગીતની ધૂનના રંગની અસર નાગરદાસના જીવનવહેણને અજાણ ભૂમિમાં વહેવડાવતી ગઈ. ગળાની કુદરતી બક્ષિસ અને હલક હોવાને લીધે ધંધાકીય દ્રષ્ટિએ પણ એના વિકાસ કરવાનું તેમને મન થયું, એટલે એક સુરદાસ ખાવાની એળખાણ થતાં તેમની પાસેથી તેએ શાસ્ત્રીય સંગીત શીખવા લાગ્યા અને અનુકૂળ તક મળતાં એક નાટક કંપનીમાં પણ જોડાયા !.... આ અનુભવમાંથી ટૂંક સમયમાં જ તેમને સ ંસાર-નાટકનું નાટકીપણુ વધુ સ્પષ્ટ સ્વરૂપે દેખાઈ આવ્યું અને આ વિશ્વરૂપી મહાનાટકના પેાતે પણ એક સ્વતંત્ર પાત્ર છે તેવું તેમને સમજાવા લાગ્યું.
ત્રીજો વજાપ્રહાર : મળેલા માળેા વીંખાયેા...
ભાવનગર આવ્યા પછી નાકરીની સાથેસાથે સંગીત, સત્સંગ ને વૈરાગ્યના લાગી રહેલા રંગેાની વચ્ચેથી પણ નાગરદાસ કૈટુબિક જવાબદારી ભૂલ્યા ન હતા. નાકરી-ધંધામાં તે ત્યાં સ્થિર થયા કે તુરત જ તેમણે સાયલાથી જેસિંગભાઈ અને માંઘીભાભીને ભાવનગર ખાલાવી લીધાં હતાં અને જેસિ'ગભાઈને પણ સારી નાકરીએ લગાડી ત્યાં ઘર કરીને સૈા રહેવા લાગ્યાં હતાં.
પાંચ વર્ષોંની માળવયે માતાનું અવસાન અને ત્યારદ લગભગ તેર વર્ષની કિશારવયે પિતાનું અવસાન—ઉપરાઉપરી થયેલા આ ખે દુઃખાના વજ્રપ્રહારથી નાગરદાસને જે અંતરવેદન થયુ હતુ. તેમાં વળી અણધાર્યો જ ત્રીજો વજ્રપ્રહારના ઉમેરે થયેા. ભાવનગરમાં
